Snel-Belgwet werd verder versoepeld

16/02/'07 1 JANUARI 2007 - Een van de belangrijke punten uit de mozaïekwet, de wet diverse bepalingen, was de hervorming van de snel-Belgwet. Die passeerde in alle stilte in Kamer én Senaat, terwijl het toch niet zomaar om een pure reparatiewet ging, zoals Minister van Justitie Laurette Onkelinx beweerde. Vooral de oppositie, bij monde van CD&V-voorzitter Jo Vandeurzen zelf, trok fel van leer tegen de nieuwe wet, die pas in de nachelijke uurtjes door de Kamercommissie Justitie sukkelde, maar later op geen noemenswaardig verzet meer stuitte. De wet is sinds 1 januari 2007 van kracht.

De snel-Belgwet was de eerste grote realisatie van paarsgroen. Sinds 1 mei 2000 moet een buitenlander die Belg wil worden, niet meer bewijzen dat hij zich in België wil integreren. Door zijn aanvraag om Belg te worden, wordt dat namelijk verondersteld. Hij moet ook geen enkele landstaal meer kennen. België is hierdoor een uitzondering. In Europa is kennis van de landstaal nu nog niet verplicht in: België, Italië, Zweden en Ierland.
In totaal zijn er meer dan twintig manieren om Belg te worden, maar de twee bekendste systemen zijn naturalisatie en nationaliteitsverklaring. Na drie jaar wettig verblijf kan de buitenlander aan de Kamer van Volksvertegenwoordigers vragen om Belg te worden. Dat heet naturalisatie en het is een gunst. Na zeven jaar wettig verblijf kan de buitenlander bij de burgerlijke stand meedelen dat hij Belg wil worden. Belg worden is dan een recht. In beide gevallen moeten het parket, de staatsveiligheid en de Dienst Vreemdelingenzaken binnen de maand een advies geven over de aanvraag om Belg te worden. Als dat er niet op tijd komt, dan wordt de buitenlander Belg. Tot einde juni 2006 konden 335.491 buitenlanders genieten van de snel-Belgwet. Gemiddeld 52.726 buitenlanders worden nu jaarlijks Belg.
Op de snel-Belgwet was veel kritiek omdat de termijnen voor advies te kort zijn, maar vooral omdat de buitenlander niet moet bewijzen dat hij wil integreren en zelfs geen landstaal meer moet kennen. Maar aan dat laatste verandert de hervorming niets.

Wat verandert er dan wél?

1. Cascadesysteem
Het cascadesysteem wordt uitgebreid. Buitenlandse meerderjarige kinderen die nog nooit in België waren, maar die een ouder hebben die Belg werd na hun geboorte, kunnen de Belgische nationaliteit aanvragen én krijgen vanuit het land waar ze wonen. In de snel-Belgwet was het al zo dat de kinderen nog nooit in België moesten geweest zijn, maar ze moesten wel nog naar ons land komen om die nationaliteit aan te vragen.
Dat zal in de toekomst niet meer moeten. Er moeten voortaan echter wel "banden" zijn tussen ouder en kind. En daarom zegt Justitieminister Onkelinx dat de wet verstrengt in plaats van versoepelt. Als voorbeeld geeft Onkelinx: telefoongesprekken, brieven, getuigenissen van de ouders e.d. Het parket van Brussel moet over dit soort aanvragen adviseren. Hoe dat precies in zijn werk moet gaan, werd niet duidelijk. Moet het parket hun strafregister in het buitenland inkijken om te zien of ze een veiligheidsrisico zijn? En hoe zal dat kunnen in landen als Brazilië of Congo? Moet het parket zelf ter plaatse gaan? De justitieminister zegde dat het Brussels parket dit zelf maar moet bekijken.
En zo sterk zullen die "banden" ook wel niet moeten zijn, als je bedenkt dat het Brusselse parket in zijn advies over het naturalisatieverzoek van de Franse zanger Johnny Halliday al "banden met België" ontdekte, louter en alleen omdat zijn 15 jaar voordien overleden vader Belg was.
Sinds de snel-Belgwet werden al 5.535 buitenlanders die nog nooit in België waren voor ze hun aanvraag kwamen indienden, Belg dank zij dit systeem. In 2001 waren er dat nog maar 659, in het eerste semester van 2006 alleen al 634. Dit systeem dreigt nog gevoelig toe te nemen als men niet meer naar België moet gaan.
CD&V-voorzitter Jo Vandeurzen pleitte in de Kamer voor de afschaffing van dit cascadesysteem omdat er een veiligheidsrisico is. In sommige landen worden geboorte-aktes verkocht. Volgens Vandeurzen kan nu iedereen die wil - ook de georganiseerde misdaad - zonder controle Belg worden en zo in de Europese Unie binnenraken. "Het wordt makkelijker voor een buitenlander om Belg te worden dan om een visum of een verblijfsvergunning te krijgen. En dit systeem omzeilt de pas ingevoerde verstrenging van de wet op de gezinshereniging. Die wordt nu wel heel gemakkelijk als men zijn kinderen gewoon Belg maakt. We kunnen de Belgische nationaliteit net zo goed aan iedereen geven die ze vraagt. En volgens de snel-Belgwet vermoeden wij dus een wil tot integratie bij mensen die nog nooit in België waren. Absurd". De meerderheid volgde Vandeurzen niet.

2. Termijn
De termijn waarbinnen parket, staatsveiligheid en dienst vreemdelingenzaken hun advies moeten geven wordt vier maanden. Zo krijgen die organen meer tijd. Daarmee keren we terug naar de periode van voor de snel-Belgwet. De diensten kregen de adviezen zelden binnen de vereiste termijn rond, behalve als het om bekende voetballers of zangers ging. Zo waren in het naturalisatiedossier van Johnny Halliday alle adviezen binnen de 14 dagen binnen, een record! Maar voor Achmed-met-de-pet gaat alles heel wat trager. De termijn begint echter niet meer - zoals nu - te lopen op het moment dat bv. het parket het dossier binnenkrijgt, maar wel op het moment dat de vreemdeling de Belgische nationaliteit aanvraagt bij de burgerlijke stand of op een ambassade.

3. Centraal register
Er komt een centraal register van alle aanvragen om Belg te worden. Dat is nodig omdat nu nogal wat buitenlanders tegelijkertijd verschillende systemen gebruiken. In de praktijk schort de Kamer van Volksvertegenwoordigers nu al een verzoek tot naturalisatie op als blijkt dat de buitenlander ook nog via een andere weg de Belgische nationaliteit wil krijgen. Die praktijk komt nu uitdrukkelijk in de wet. Maar daarvoor is een register nodig.

4. Dubbele nationaliteit
Het verbod op de dubbele nationaliteit wordt opgeheven. Een Belg die momenteel voor een andere nationaliteit kiest, verliest de Belgische. Dat verandert dus.
België ondertekende het Verdrag van Straatsburg van 6 mei 1963 waarin stond dat iedere aardbewoner bij voorkeur slechts één nationaliteit mag hebben. Maar dat lukte niet. Het ene land (bv. de VS) zegt dat wie op zijn grond geboren is, zijn nationaliteit krijgt. Het andere land (bv. België) geeft die aan kinderen van eigen onderdanen. Bloed en bodem zijn twee systemen die elkaar doorkruisen. Sommige nationaliteiten kan je nooit verliezen (bv. de Marokkaanse). De mobiliteit nam sinds 1963 enorm toe en ook de huwelijken tussen mensen van verschillende staten. Buitenlanders die Belg willen worden, kunnen hun vroegere nationaliteit nu al behouden. Waarom dan ook niet andersom, redeneert Onkelinx. België wil dus het Verdrag van Straatsburg opzeggen. Maar dat kan maar als alle staten dat doen. Momenteel wil alleen Luxemburg dat nog niet.
Maar ondertussen gaan in Nederland stemmen op om het verbod op de dubbele nationaliteit opnieuw in te voeren. Onze noorderburen zeggen dat de dubbele nationaliteit discriminerend is omdat de bezitters op twee plaatsen kunnen stemmen en gewone burgers niet. De dubbele nationaliteit geeft bovendien aanleiding tot oneindig veel betwistingen over welk rechtssysteem van toepassing is bij erfrecht of echtscheiding en is dus vooral voordelig voor advocaten. Tenslotte bevordert het de "shopping": de bezitter van twee nationaliteiten kiest uit ieder land wat hem het beste uitkomt.
Onkelinx wil in ieder geval wél de dubbele nationaliteit. Ze heeft daarin duidelijk liberale en christendemocratische steun. Dat heeft onmiskenbaar een electoraal tintje. Onder de 260.000 uitgeweken kiezers heb je veel liberale en in mindere mate christen-democratische stemmers.
De nieuwe snel-Belgwet schaft bovendien de verplichting af die uitgeweken Belgen nu nog hebben, om alle tien jaar te bevestigen dat ze nog Belg willen blijven.

5. Kwijtspelen
Wie de Belgische nationaliteit verkreeg door fraude, zal die ook weer kunnen verliezen. Nu kan dat niet. Of althans: daar is discussie over, want sommige juristen gaan uit van het beginsel "fraus omnia corrumpit", zodat de frauduleus verworven nationaliteit wél zou kunnen worden afgenomen. Maar niet iedereen deelt die mening. De nieuwe wet schept nu duidelijkheid. Momenteel kan je onze nationaliteit alleen kwijtspelen door ernstige feiten nadat je Belg bent geworden. Dat gebeurde amper 43 keer sinds de repressieperiode en nu wordt het voor het eerst gevraagd voor vier terroristen. De Belgische nationaliteit wordt zelden afgenomen.