Procureur Gepts stelt Mechels parketbeleidsplan voor

15/01/'10 15 JANUARI 2010 - "Einde 2012 moet het Mechels gerecht bijna een vierde (21%) sneller werken. 5% van alle correctionele misdrijven moet door een minnelijke schikking worden afgehandeld, dubbel zoveel als nu. Ieder misdrijf van een geregistreerde veelpleger wordt vervolgd. Dat staat in het parketbeleidsplan van Mechelen, dat model staat in België". Dat zegt de Mechelse procureur Annemie Gepts. Ze pleit ook voor een eenheidsparket per gerechtelijk arrondissement en spreekt zich uit tegen de plannen van de Atomiumwerkgroep om de financiële, milieu en economische zaken over te hevelen naar de arbeidsauditoraten. Ze legt ook uit hoe de parketten van Mechelen en Turnhout nu al samenwerken. Een gesprek.

Vanwaar dit plan?

Het parket van Mechelen heeft een eigen beleidsplan en dat staat model voor het hele land. Het werd als experiment gestart en begeleid door het expertisenetwerk strafrechtelijk beleid van het College van Procureurs-generaal in samenwerking met de Dienst voor Strafrechtelijk Beleid en loopt nu van 2009 tot 2013. We vertrekken daarbij van het IKZ-concept.

Wat is IKZ?

IKZ staat voor Integrale Kwaliteitszorg. Dat klinkt nogal wat als wereldvreemde managertaal, maar het is heel eenvoudig. Het heeft geen zin dat de politie veel handtasdieven oppakt als het parket die niet kan vervolgen, of als de rechtbanken ze niet kunnen veroordelen, of als hun straffen niet kunnen worden uitgevoerd. Al deze elementen zijn schakels in een ketting. Wij noemen dat de "veiligheidsketen". En die ketting is zo sterk als de zwakste schakel. Daarbij is het belangrijk dat iedere schakel weet wat de andere schakels doen en dat alle neuzen in dezelfde richting staan. Ongecoördineerde acties van één onderdeel, bv. een plotse opflakkering van politieacties tegen spijbelen, of een plotse stijging van de werkstraffen bij de rechters hebben geen zin. Ze krijgen pas zin als de andere onderdelen van de veiligheidsketen dat weten en als hun beleid daarop is afgestemd. Vandaar dat we alle belang hebben bij een goed werkende organisatie.

In Mechelen hebben wij daarvoor op het parket een beleidsplan ontwikkeld. Dat heeft concrete en meetbare doelstellingen, waarop we kunnen worden afgerekend. Dat is toch een risico he. De meeste Belgische parketten hebben dat nog niet en daarom staat het onze model.

Wat staat erin?

Er zijn negen prioriteiten. De eerste betreft de "doorlooptijden". Dat is de tijd die verloopt tussen het misdrijf en het moment dat het naar de strafrechter wordt gestuurd. Mechelen werkt relatief snel, het staat op de zevende plaats van de 27 gerechtelijke arrondissementen: een gemiddeld gerechtelijk onderzoek duurt hier 461 dagen. Alleen voor witwasmisdrijven en gewone diefstallen scoren we slechter dan het nationaal gemiddelde. De doorlooptijden moeten toch nog sneller. Tegen einde 2012 mag het maximum nog 12 maanden duren tot het parket zijn eindvordering opstelt en nog maximum 15 maanden tot de correctionele rechter zijn eerste vonnis velt. Deze norm willen we in 85% van de zaken halen.

Hoe gaat U dat bereiken?

Door duidelijk af te bakenen wat we precies willen onderzoeken. Niet zomaar alles, maar concrete misdrijven tegen een concrete persoon in een welbepaalde periode. Na vier maanden zullen we nagaan hoever het onderzoek gevorderd is. Na zes maanden is er een tweede nazicht van het dossier. Tegelijkertijd zal het parket het werk van de onderzoeksrechter mee opvolgen zodat onze vordering bijna gelijktijdig met het gerechtelijk onderzoek klaar kan zijn.

Veel sneller werken dus?

Ja, maar we willen bovendien de kwaliteit bewaken. Dat is ook een prioriteit. Daarom hebben we nu al in alle zones "flitsopleidingen" georganiseerd over hoe de politie een proces-verbaal moet opstellen. Uit de analyse van 10 jaar politiehervorming blijkt immers dat de kennis van strafrecht en strafprocedure bij de politie onvoldoende is. Uit het proces-verbaal moet het parket alle feitelijke bestanddelen van het misdrijf kunnen afleiden, anders kunnen wij niet vervolgen he.

Wij organiseren nu flitsopleidingen. Dat zijn opleidingen aan de hand van concrete processen-verbaal. De zones zijn vragende partij om ieder jaar zulke opleidingen te geven.

Een andere prioriteit zijn de veelplegers?

We gaan hier resoluut voor een andere aanpak. Veelplegers zijn minderjarigen of jongeren tot 25 jaar die meerdere feiten na elkaar plegen. Die feiten zijn misschien allemaal niet zo indrukwekkend, maar het probleem zit hem in de hoeveelheid. Vroeger werden alle feiten gebundeld en dan deden we één rechtszaak. Nu zullen we een lijst van veelplegers opstellen en als over zo iemand een proces-verbaal binnenkomt, dan reageren we onmiddellijk op ieder feit door direct te vervolgen.

Wat is een veelpleger?

Er is nog geen duidelijke definitie van wat een veelpleger is. We werken tot nu toe met een voorlopige lijst van zo'n 50 jongeren voor Mechelen-stad. De lijst wordt verder verfijnd en aangevuld. We hopen hiermee begin maart rond te zijn.

We gaan, samen met de stad Mechelen, ook de risicojongeren aanpakken. Dat zijn nog geen veelplegers, maar ze zouden het wel kunnen worden. We zullen die intensief begeleiden om de opbouw van hun criminele carrière te breken en hen een toekomstperspectief te bieden. Maar dat vergt een heel andere manier van rechercheren, die meer gericht is op de dader dan op de feiten.

Momenteel werken we rond dit thema alleen nog maar met de stad Mechelen, maar ook andere zones zoals Lier en Heist-op-den-Berg zijn vragende partij.

De politie speelt daarbij een cruciale rol. Zij zou moeten investeren in jeugdbrigades. Mijn werk in Antwerpen heeft mij dat geleerd: de Antwerpse politie heeft een heel goede jeugdbrigade. Die investering lijkt evident, maar niet alle zones zijn daarvan overtuigd.

U wil de zware criminaliteit ook meer treffen in haar portefeuille?

We zullen veel meer de nadruk leggen op het afnemen van geld dat door misdaad is verworven. Tot voor kort werd er in Mechelen nauwelijks gerechercheerd naar criminele vermogens of naar de verenigbaarheid van iemands levenswijze met zijn officieel inkomen. Het parket beval zelden of nooit vermogensonderzoeken, witwassen was geen prioriteit. Maar dat verandert nu. Eén van mijn substituten heeft een actieplan voor witwassen ontwikkeld en dat levert resultaten op. In 2009 zijn 41 witwasonderzoeken gestart. Ook in onderzoeken naar andere misdrijven worden de vermogensvoordelen berekend.

Welke misdrijven zijn prioritair?

Twee belangrijke misdrijven komen in het hele gerechtelijke arrondissement Mechelen voor: eerst en vooral de woninginbraken. Dat waren er 1.220 in 2009 en het is vooral een probleem op zaterdag in de vooravond en op marktdagen. Vooral woningen aan grote wegen en nabij spoorwegen lopen een risico. Bij een inbraak moet het labo van de federale politie normaal gezien vaststellingen komen doen: vingerafdrukken en sporen opnemen. Maar er zijn zoveel inbraken dat de federale politie dat allemaal niet meer aankan. Daarom gebeurt het nu dus niet altijd. Om die reden gaan we de lokale politiezones die vaststellingen laten doen. Een aantal zones zoals Mechelen, Lier, Bodukap en Klein-Brabant doen mee en de rest zal hopelijk wel volgen. Maar ook dat vergt training. Dit heeft als voordeel dat we als Mechels parket beter kunnen samenwerken met dat van Turnhout, want daar doen de lokale korpsen die vaststellingen al.

Ook de verkeersmisdrijven komen overal in het arrondissement als prioriteit terug. In Mechelen hadden we in 2009: 2.565 aanrijdingen met stoffelijke schade, 1.530 ongevallen met doden of gekwetsten, 1.033 dossiers van mensen die niet-verzekerd rondrijden en 4.326 dossiers van mensen die reden zonder rijbewijs, dronken of onder invloed van drugs aan het stuur zaten. Er waren ook 17.733 onbetaalde onmiddellijke inningen.

Het parket zal bij deze prioritaire misdrijven voor elk proces-verbaal aan de politiediensten meedelen wat er mee gebeurd is. We gaan dit later ook voor andere misdrijven doen. Bijvoorbeeld voor drugsmisdrijven, die je ook in heel het arrondissement hebt. Zo hopen we dat de politie goed gemotiveerd blijft om op te treden.

U wil ook het aantal alternatieven verdubbelen?

In Mechelen hadden we in 2008 een aanzienlijke terugval wat de betaalde minnelijke schikkingen in correctionele zaken, namelijk 164 in plaats van 316 het jaar voordien. Voor alle misdrijven scoren we erg laag, zo'n 2,6% van de wanbedrijven (misdrijven die voor de correctionele rechter bedoeld zijn, nvdr) wordt via een minnelijke schikking afgehandeld. Dat aantal minnelijke schikkingen moet tegen einde 2012 verdubbeld zijn, dus tot 5% van alle correctionele zaken.

Ik heb dit jaar een rondzendbrief aan mijn diensten en aan de politie gestuurd. Daarin staat een lijst van misdrijven waarbij de politie bij voorrang een minnelijke schikking moet voorstellen. Het gaat o.a. om: bedreigingen, (winkel)diefstal, graffiti, smaad, slagen zonder voorbedachtheid, verboden wapendracht, vernielingen, sluikstorten, inbreuken op de leurhandel, de jaarrekeningen en de verplichte sluitingsdagen van winkels enz. De feiten moeten bewezen zijn, de dader meerderjarig, het slachtoffer vergoed. Gemiddeld is een zaak met een minnelijke schikking in Mechelen afgehandeld op 66 dagen. Het gaat dus véél sneller dan een rechtszaak.

Wat met wanbetalers?

In Mechelen loopt dat aantal op tot 26%. Maar die worden bijna allemaal correctioneel gedagvaard. De rechtbanken kunnen dat aan, de wachttijd om zo'n niet betaalde minnelijke schikking voor de rechter te brengen bedraagt slechts 3 maanden. Het kan dus veel beter en sneller.

U maakt een rondzendbrief voor Mechelen alleen, maar moet dat niet nationaal geregeld worden?

Ja, maar het college van procureurs-generaal werkt momenteel ook aan een rondzendbrief voor heel het land. De parketten hebben nu nogal uiteenlopende visies terzake. Ik hoop dat onze rondzendbrief veralgemeend wordt.

Uw plan wil ook een beter kennisbeheer. Wat is dat?

Nu wordt veel expertise opgebouwd op alle niveaus (substituten, parketsecretarissen e.d.), maar als de betrokkene wordt gepromoveerd of het parket verlaat, dan gaat dat verloren. Dat mag niet meer. In het kader van het experiment dat aan dit beleidsplan vooraf ging deed het Mechelse parket een zelfevaluatie. Dat gebeurde ook nog in Dendermonde en op het parket-generaal van Brussel. Onze zelfevaluatie wees uit dat te veel kennis verloren ging en dat er problemen waren bij de interne communicatie. Dat moet beter. In de toekomst willen we ook meer samenwerking tussen het parket en de administratie. Mechelen is uitgekozen als pilootsite voor de omschrijving van de taken van het gerechtspersoneel (de niet-magistraten). De schotten moeten weg, iedereen moet verantwoordelijkheid nemen. Nu is iedereen teveel met zijn eigen taakje bezig zonder het geheel te zien. Ik ben voor veel meer roulement onder het personeel, zodat opgebouwde kennis niet verloren gaat. Er komt een stappenplan voor de hervorming van de relaties tussen administratie en parket.

En de slachtoffers?

Mechelen heeft een record aantal slachtoffers dat zich laat registreren als "benadeelde partij": elke maand meer dan 100. In 2009 lieten 1.290 benadeelden zich laten registreren. Elk jaar hebben wij rond de 80 burgerlijke partijstellingen. Dat betekent dat wij heel alert moeten zijn op dit vlak. Vroeger verwezen we al die mensen met hun vragen naar de Dienst Slachtofferhulp van het parket. Nu wordt élke medewerker opgeleid in slachtofferbejegening, ook de mensen op het secretariaat en die aan het onthaal, de telefonistes….

Toen ik hier kwam was het onthaal heel duister en je zag de verantwoordelijken bijna niet zitten. Nu is er licht, de vloer is verhoogd zodat de onthaalbediende en telefoniste zichtbaar zijn en er staan wegwijzers.

Werkt U samen met andere parketten?

Vooral met Turnhout omdat de minister wil dat wij fusioneren met dat arrondissement. Ook procureur-generaal Yves Liégeois van Antwerpen wil een samenwerking met Turnhout. We hebben al een gemeenschappelijke informaticacel met helpdesk en nemen dus computerprogramma's van elkaar over.

We hebben ook onze "referentiemagistraten" gegroepeerd. (Referentiemagistraten zijn substituten die zich specifiek met één bepaald misdrijf bezighouden: racisme, mensenhandel, schijnhuwelijken,...nvdr). Er zal voor Mechelen én Turnhout voor al die misdrijven één hoofd-referentiemagistraat komen die alles grondig opvolgt en één vervanger.

Ook op leefmilieu willen we samenwerken, maar daarvoor moeten we eerst nog een gezamenlijk beleidsplan uitschrijven. In Kortrijk en Ieper werken ze nu al samen op concrete milieudossiers, maar dat lijkt mij moeilijk zonder algemeen plan, dat afbakent welke misdrijven worden aangepakt en hoe dat moet gebeuren.

En verder zullen we met Turnhout samenwerken in burgerlijke zaken, in eerste instantie rond schijnhuwelijken. En dan ook nog over de organisatie van de bijzondere opsporingsmethoden in de strijd tegen de georganiseerde misdaad. Er komt ook een gemeenschappelijk afstappingsplan voor de plaats van het misdrijf en een gemeenschappelijk plan voor technische vaststellingen.

Bent U voor de fusie Mechelen-Turnhout?

Minister De Clerck stelt dat voor he. Mechelen is het kleinste gerechtelijk arrondissement in oppervlakte in heel België (510 km², nvdr), Turnhout het grootste Vlaamse gerechtelijke arrondissement (met 1.356 km²; het grootste Belgische arrondissement is Dinant met een oppervlakte van 2.507 km². Op het vlak van inwoneraantallen zijn de verschillen tussen Mechelen en Turnhout overigens veel kleiner: Mechelen heeft 319.107 inwoners, Turnhout heeft zo'n 100.000 mensen meer, nvdr).

Mechelen en Turnhout liggen als "een banaan" rond onze Antwerpse grote broer. Ik weet dat er veel discussie is over die fusie.

Sommigen zouden liever zien dat we met Leuven samengingen, omdat Mechelen en Leuven sociaal-economisch beter bij elkaar passen. Bij een fusie met Leuven zou je echter ook de rechtsgebieden van de hoven van beroep moeten hertekenen en dat is onbegonnen werk. Eigenlijk zou een hertekening van het hele gerechtelijke landschap beter afstappen van de provinciegrenzen uit de negentiende eeuw. Men zou de gerechtelijke arrondissementen beter hertekenen op basis van de huidige sociale en economische realiteit. Maar daar zijn we nog niet aan toe, vrees ik.

Een andere optie om Mechelen wat te vergroten zou zijn: Antwerpen ontvetten, door een aantal kleinere gemeenten, zoals bv. Boom, bij Mechelen te voegen.

Binnen de Raad van Procureurs zijn wij echter voor één parket per provincie. Dan zouden Antwerpen, Mechelen én Turnhout dus samengaan, met behoud van de lokale antennes.

Wat vindt U van de hervormingsplannen van minister De Clerck?

Ze gaan minder ver dan de onze, want De Clerck wil van 27 arrondissementen naar 16. De procureurs zelf willen er nog 11: 1 per provincie en 1 voor Brussel.

Daarnaast vielen we zowat achterover van de laatste nota van het Atomiumoverleg. Wij waren voor een eenheidsrechtbank en tenminste voor een fusie van het parket en de arbeidsauditoraten. Dat was trouwens al gepland in het Octopusakkoord uit 1998, maar het werd nooit gerealiseerd. De Clerck wilde die fusie aanvankelijk ook, maar nu zou ze niet meer doorgaan. Volgens de nota blijven de auditoraten apart bestaan en alle economische, financiële en milieumisdrijven, die nu nog onder de parketten vallen, zouden onder hen komen. Dat gaat de versnippering nog verder bevorderen: er komen eigenlijk in ieder gerechtelijk arrondissement twee parketten. De auditoraten waren trouwens zelf geen vragende partij voor deze overheveling van economische, financiële en milieumisdrijven naar hen.

Hier in Mechelen (en ook in Turnhout) telt het arbeidsauditoraat twee personen, die zich nooit gespecialiseerd hebben in die feiten. Moeten zij al die zaken gaan afhandelen? En wat zal er gebeuren als een zaak tegelijkerijd misdrijven van gemeen recht bevat? Meestal is er ook nog wel schriftvervalsing of oplichting, drugs of mensenhandel naast de feiten van witwassen of fiscale fraude. Als parket en auditoraat goed met elkaar opschieten, dan is er geen probleem. In Mechelen verwacht ik dus geen moeilijkheden. Maar als beide niet goed opschieten, krijg je over alle belangrijke zaken geschillen.

******************************

Wie is Annemie Gepts?

Annemie Gepts (°1956) studeerde rechten en criminologie aan de VUB. In 1979 begon ze haar carrière als stagiair advocaat in Antwerpen, maar al in 1983 stapte ze over naar het parket van Antwerpen. Daar was ze vooral bezig met leefmilieuzaken én met de financiële criminaliteit.

In 1996 stapte ze over naar het Antwerpse Hof van Beroep. Op het parket-generaal deed ze de Kamer van Inbeschuldigingstelling, de uitleveringen en ze vorderde ook zelf in witwas- en leefmilieuzaken. Daarnaast deed ze 13 assisenzaken, waaronder de roofmoord op Gilbert Stijnen door zijn minderjarige kleinzoon, de moord en de poging tot moord door een postbode in Schelle. Bij het college van procureurs-generaal bepaalde ze mee het beleid inzake milieu en witwassen.

Op 9 september 2008 werd ze procureur van Mechelen. Kort daarop werd ze ook lid van het expertisenetwerk strafrechtelijk beleid van het College van Procureurs-generaal en sinds september 2009 is ze lid van het Bureau van de Raad van Procureurs.

Gepts geeft leiding aan 16 magistraten, 2 parketjuristen en 1 gerechtelijk stagiair. Bovendien werken op haar parketsecretariaat nog eens 44 mensen. Het Mechels parket kreeg in 2008 14.984 nieuwe correctionele zaken binnen (naast het aantal verkeers-, jeugd- en burgerlijke zaken).

Gepts woont in Antwerpen, heeft twee dochters en één zoon en houdt van lopen, wandelen lezen en reizen.

******************************

Het beleidsplan van het Mechels parket vindt U hier.

******************************

Lees meer over Antwerpse topmagistraten:

Procureur Dams licht slachtoffers in

Jacques Mahieu wil arresthuis en familierechtbank

Antwerps Hof wil straftoemetingsrichtlijnen

Liégeois strijdt tegen de gerechtelijke achterstand

Liégeois wil de parketten hervormen

Liégeois leidt vanaf 1 september 2007 het college van procureurs-generaal.

Wat stelt het college voor aan de minister van Justitie?

Lees meer over de plannen van De Clerck:

Atomiumoverleg moet gerecht hervormen

De Clerck wil 16 rechtbanken in plaats van 292