Kinderrechtencommissariaat: jaarrapport 2009

18/11/'09 18 NOVEMBER 2009 - Op 20 november zal het twintig jaar geleden zijn dat de Verenigde Naties het Verdrag voor de Rechten van het Kind hebben goedgekeurd. Het Vlaamse Kinderrechtensecretariaat (VKRC) bepleit daarom in zijn jaarrapport van 2009 dat minderjarigen ook zelf klacht kunnen indienen als hun rechten worden geschonden. Het VKRC wil voorts verplichte bemiddeling bij echtscheiding, het eist dat kinderen met het syndroom van Down naar een gewone school kunnen gaan, het wil dat bij nieuwbouw telkens het effect op kinderen wordt nagegaan en het vraagt dat de schuldbemiddelaars verplicht rekening houden met kinderen als ze hun regeling uitwerken. En het organiseert ook een groot feest in Laken met drie prinsessen.

Tijdens het voorbije schooljaar kreeg het Vlaamse Kinderrechtencommissariaat 1.070 vragen en klachten binnen. Daarbij waren 519 klachten (48,5%), maar het KRC oordeelde dat er bij slechts 21 (4%) echt een schending van de kinderrechten was.

30% van de meldingen kwam van minderjarigen zelf (321), meestal uit de leeftijdscategorie tussen 14 en 17 jaar. De grootste groep meldingen (40,4%) kwam echter van ouders. Op de derde plaats staan de hulpverleners (10,2%)

De meeste meldingen gaan over problemen in het gezin (42,5%), voor problemen op school (25,4%) en problemen bij de hulpverlening (14,5%).

Beleidsaanbevelingen

Welke beleidsaanbevelingen trekt het Kinderrechtensecretariaat uit deze meldingen?

* De meeste klachten gaan nog steeds over problemen binnen het gezin, vooral dan in gezinnen van gescheiden partners. Eén op de vier minderjarigen maakt immers een scheiding mee. Het KRC betreurt dat bemiddeling bij echtscheiding niet verplicht is. Vorige week lekte uit dat bemiddeling in amper 10% van de echtscheidingen wordt toegepast.

Het KRC wil voorts dat de omgangsregelingen en die voor verblijfsco-ouderschap soepeler worden toegepast en rekening houden met de wensen en de evolutie van de kinderen.

Om alle problemen in kaart te brengen is een nationaal expertisecentrum over echtscheiding nodig.

* Ieder kind moet het recht hebben om zich in te schrijven in een gewone school, ook zwaar gehandicapten en kinderen met het syndroom van Down. Het onderwijs moet in die zin worden hervormd.

* Er moet een duidelijk leerlingenstatuut komen dat voor alle netten en in alle scholen hetzelfde is. Dat moet heldere sancties hebben én een mogelijkheid om in beroep te gaan. Er moet een maximumtermijn aan tijdelijke schorsingen zijn en inspraak bij het opstellen van een schoolreglement en de bepalingen inzake privacy. Maar ook informatie over remedies tegen pesten en ander geweld zoals systemen voor conflictpreventie horen thuis in het statuut.

Het KRC vindt het niet kunnen dat iemand die één keer betrapt wordt op bezit van een kleine hoeveelheid soft drugs zomaar van school wordt gestuurd. Buiten verhouding en daarmee verschuif je het probleem, zo luidt het.

Het KRC vindt bovendien dat scholen vaak te lang persoonlijke bezittingen zoals gsm's, Ipod's en MP3-spelers in beslag nemen, terwijl ze dat eigenlijk niet mogen.

* Ouders moeten nog altijd betalen voor het onderwijs: voor vervoer, schooluitrusting, handboeken en verplichte nevenschoolse activiteiten. Dat stelt vele problemen.

* Er moet een nieuw onderzoek komen naar pesten op school. Het laatste dateert immers al van 1994. Sinds dan waren er nog wel wat onderzoeken naar cyberpesten, maar niet meer over de school. Ook het pesten door leraars moet worden onderzocht. Die plegen nog te vaak geweld en dat wordt door sommige directies geminimaliseerd.

* Het KRC wil niet dat het adoptiedecreet wordt gewijzigd. De Vlaamse regering wil dat toch doen omdat te veel adoptie-ouders te lang op hun kind moeten wachten. "Het is niet de taak van de overheid om meer kinderen voor adoptie te zoeken", zo luidt het.

* Vanaf een bepaalde leeftijd moeten jongeren rechtshandelingen kunnen stellen. Zestienjarigen die alleen wonen moeten het leefloon kunnen krijgen.

* Kinderen moeten gehoord kunnen worden en het stelsel van jeugdadvocaten moet eindelijk worden uitgewerkt.

* Kinderen moeten zelf een klacht kunnen indienen op basis van het Kinderrechtenverdrag van de Verenigde Naties. Hoe dat moet gebeuren en waar precies (in Genève? in New York?) maakt het KRC niet duidelijk.

Het Kinderrechtenverdrag is nu het enige verdrag waartegen een burger (een kind dus) geen klachten kan indienen. Het KRC heeft al aan voormalig minister van buitenlandse zaken Karel De Gucht (Open Vld) gevraagd om deze problematiek bij de Verenigde Naties aan te kaarten.

* De gemeentebesturen moeten hun JOKER inzetten. Bij iedere bouwvergunning voor een appartementsblok, een openbare ruimte of een plein moet een jongeren- en kindereffectenrapport (Joker) worden gemaakt. Dat moet de effecten van het nieuwe gebouw op kinderen nagaan. Alleen zo zullen er voldoende speelpleinen voor jongeren overblijven. Want nu verdwijnen die steeds meer en daardoor trekken de kinderen zich terug in hun kamer.

* In de wet op de collectieve schuldenregeling moet een bepaling rond kinderen komen. Als de bemiddelaar voorstelt welke schulden bij voorrang moeten worden afbetaald, moet hij rekening houden met de kinderen. Gezinnen met kinderen moeten voorgaan als schuldeiser en bij de schuldenaars moet men er eveneens rekening mee houden. Kinderen moeten ook gehoord worden.

* Minderjarigen die naar een arts willen omdat ze ongewenst zwanger zijn of een geslachtsziekte hebben, moeten dat anoniem kunnen doen. Nu weten hun ouders meerstal dat ze de dokter bezocht hebben omdat de rekeningen bij de ouders in de bus vallen. Het KRC pleit terzake voor een uitbreiding van de derdebetalersregeling, waarbij de overheid àlle kosten op zich zou nemen.

* Het KRC gaat akkoord met het wetsvoorstel over discreet bevallen. Daardoor kunnen moeders die in een noodsituatie zitten, bevallen zonder dat iemand daar iets van weet. Ze moeten hun kind dus niet meer in de vondelingschuif of in een station achterlaten. Maar het KRC wil wel dat alle kinderen die zo geboren zijn vanaf hun twaalfde levensjaar de ware identiteit van hun moeder kunnen kennen. Daarmee gaat het KRC radicaal in tegen het wetsvoorstel-Monfils uit de Senaat, dat inmiddels weer is afgevoerd.

* Het KRC verzet zich ook tegen iedere vorm van draagmoederschap, waarbij een vrouw een kind baart voor een ander.

* Er worden te veel jongeren opgesloten in gesloten instellingen zoals Mol en Ruiselede. In plaats van een debat over het "cellentekort" zou er beter een debat over alternatieven starten. Eerder al keerde de Kinderrechtencommissaris zich tegen het plan van de Mechelse burgemeester Bart Somers (Open Vld) om een gesloten instelling op zijn grondgebied te bouwen. Maar die kritiek staat niet in het rapport.

* Het KRC wil ook geen minderjarigen meer in de gesloten centra voor illegalen. Een kind moet bovendien het recht krijgen om beide ouders altijd te zien, ook als één van die ouders illegaal is.

Over regularisatie van illegalen moet worden beslist door een onafhankelijke commissie van deskundigen en niet meer door de staatssecretaris voor het migratiebeleid. Alleen zo zal willekeur voorkomen worden.

Op vrijdag 20 november 2009 bestaat het Kinderrechtenverdrag 20 jaar. Het VKRC roept alle scholen op om dat te vieren. Twee scholen in Laken - De Leidstar en Tivoli - organiseren een grootse dag rond kinderrechten. De Vlaamse kinderrechtencommissaris (Bruno Vanobbergen) en zijn Franstalige collega aux vieren daar mee. Drie prinsessen (Mathilde, Astrid en Claire) leggen samen met de kinderen een kinderrechtenparcours af.

Het volledige jaarverslag vindt U in dit pdf-bestand.

Lees ook:

Het jaarrapport voor 2007 van het kinderrechtencommissariaat

Jeugdcriminaliteit steeg lichtjes in 2008

Bemiddeling bij echtscheiding flopt

Wetsvoorstel discreet bevallen afgevoerd