Kamercommissie keurt nota-Turtelboom over migratie goed

07/05/'08 7 MEI 2008 - Minister van Migratie Annemie Turtelboom (Open Vld) heeft een ontwerp van rondzendbrief klaar om de mogelijkheden tot regularisatie van illegalen verder uit te breiden. Dat antwoordde ze dinsdag in de Kamercommissie Binnenlandse Zaken aan de critici van haar beleidsnota. Deze nota werd meerderheid tegen minderheid goedgekeurd. In de Senaat eiste Sfia Bouarfa (PS) Turtelbooms ontslag voor de zelfmoord van een Kameroenees in het gesloten centrum voor illegalen van Merksplas. Maar de Senaat stemt niet over beleidsnota's en begrotingen.

Woensdag antwoordde Turtelboom op de vele kritieken die op haar beleidsnota waren gegeven. Een overzicht van het debat.

Regularisatie van illegalen

Het regeerakkoord stelt dat veel meer illegalen een verblijfsvergunning moeten krijgen dan nu het geval is. Nu worden jaarlijks alleen om humanitaire redenen zo'n 11.000 illegalen geregulariseerd.

In de toekomst zou al wie "lokaal duurzaam verankerd is" ook een verblijfsgunning krijgen. Dat is nu niet het geval. Bovendien zouden de termijnen voor uitgeprocedeerde asielzoekers anders worden ingevuld. Nu kunnen afgewezen asielzoekers, die nog een procedure bij de Raad van State hebben lopen, automatisch geregulariseerd worden als ze hier vier jaar verblijven (of drie jaar voor gezinnen met kinderen).
Momenteel tellen procedures voor de Raad van State en procedures voor regularisatie om humanitaire redenen, niét mee om die termijn van vier jaar te berekenen. Daardoor blijft het aantal geregulariseerden in deze categorie beperkt. De regering wil die vier jaar op vijf jaar brengen, maar dan de procedures voor de Raad van State én die voor regularisatie om humanitaire redenen laten meetellen voor de berekening van die termijn. Een procedure voor de Raad van State sleept meestal vele jaren en leidt zelden tot succes. Het aantal geregulariseerden zal dus in deze categorie toenemen.

Illegalen bezetten Gentse Sint-Antoniuskerk in 2006

Turtelboom zegde dat haar ontwerp op die twee vlakken klaar is. "Maar ik wil wel dat deze criteria om illegalen te regulariseren nu heel klaar en objectief zijn. De burgemeester zal mee beslissen over wie lokaal duurzaam verankerd is, maar er zullen ook criteria zijn (taalkennis, tewerkstelling, integratiebereidheid...) waarvoor een puntensysteem wordt uitgewerkt. Gaat iedereen daarmee akkoord? We zullen het zien".

Turtelboom zette zich af tegen de ontwerp-circulaire die Geert Lambert (Vl.Pro) haar eerder op de dag in de Senaat had aangeboden. "Die begint met: "De minister behoudt een ruime beslissingsbevoegdheid" en bevat dus onvoldoende objectieve criteria. Ik maak geen circulaire met zogenaamd duidelijke criteria om dan een week later de kritiek te krijgen dat de criteria onduidelijk zijn en willekeurig worden toegepast".

Turtelboom zegde nog dat deze circulaire zo snel mogelijk van kracht kan worden, maar ze wilde zich niet vastpinnen op een datum.

Het regeerakkoord voorzag ook nog een derde manier om illegalen te regulariseren: al wie hier sinds tenminste 31 maart 2007 verblijft en een werkaanbod heeft of de mogelijkheid om binnen de zes maanden zelfstandige te worden, krijgt een verblijfsvergunning. Een circulaire zou de voorwaarden waaronder dit kan, vastleggen. Maar dat onderdeel zit nog niet in de nieuwe circulaire van Turtelboom, omdat hierover overleg met de sociale partners en de Gewesten moet gebeuren.

Turtelboom zegde dat ze "te gelegenertijd een studie zal vragen om na te gaan of over regularisatie moet beslist worden door een Commissie dan wel door de minister. Momenteel is dat geen prioriteit". Vooral de Franstalige partijen wilden onmiddellijk een commissie.

De minister kon geen cijfers geven over hoeveel illegalen door haar circulaire nu geregulariseerd worden, maar zowel Dalila Douifi (sp.a), Rob Vandevelde (LDD) als Filip De Man (VB) hadden het over een "massale regularisatieoperatie, zoals die gewild was door de Franstaligen".
Eerder had minister van Werk, Joëlle Milquet (cdH) het op Télé Bruxelles over "vele tienduizenden die geregulariseerd worden". Volgens Vandevelde is "de economische migratie een scherm waarachter een massale regularisatie schuilgaat".

Douifi beklemtoonde dat de term "lokale duurzame verankering" onduidelijk blijft. "Blijkbaar is er in de regering nog altijd geen akkoord over de regularisatie van illegalen. In ieder geval krijgen de burgemeesters een heel moeilijke rol: enerzijds moeten zij meehelpen aan de verwijdering van illegalen en zal hierover met hen overlegd worden, anderzijds zullen zij moeten invullen wie geregulariseerd mag worden. U geeft zich uit voor een harde tante, maar eigenlijk bent U vals hard", zo betoogde Douifi.

Gesloten centra

Illegale kinderen in actie in Gent in 2006

Over de opsluiting van kinderen van illegalen in de gesloten centra zegde Turtelboom dat ze niet zal wachten op een geplande studie van de Regie der Gebouwen. De Regie moet een gesloten centrum voor gezinnen met kinderen ontwerpen, maar die studie kan nog wel even aanslepen.
"Liefst nog voor de zomer kom ik met een alternatief waarbij gezinnen met kinderen onder begeleiding van een coach in open centra kunnen worden geplaatst. Maar het einddoel blijft wel de verwijdering uit het land. Momenteel zitten zo'n tien kinderen in de gesloten centra voor een gemiddelde duurtijd van 19 dagen. Ze krijgen daar allemaal privé-onderwijs. Gesloten centra kunnen ook voor ouders met kinderen nooit helemaal uitgesloten worden."

De minister gaf toe dat de Europese Commissie een ontwerprichtlijn heeft gemaakt waardoor het mogelijk wordt om illegalen in afwachting van hun verwijdering uit het land voor maximum 18 maanden op te sluiten in gesloten centra.

Turtelboom: "Bij ons is het absolute maximum 8 maanden. Wij moeten onze wet niet wijzigen als die richtlijn van kracht zou worden, want wij zitten onder de 18 maanden. Maar we moeten ons wel realiseren dat Europa tegen 2011 één asielbeleid in alle EU-staten wil. Dat zal niet makkelijk zijn, want de problemen zijn in Zweden natuurlijk heel anders dan in Griekenland."

Turtelboom zegde aan Rob Vande Velde (LDD) dat Europa nog altijd geen lijst van "veilige landen" heeft van waaruit asiel sowieso onmogelijk is. "Dat komt omdat er een rechtszaak bij het Europees Gerechtshof loopt over de opstelling van zo'n lijst met veilige landen. In die rechtszaak wordt het principe van die lijst niet betwist, maar wel de manier waarop de lijst zou worden opgesteld. Meer bepaald het Europees Parlement zou meer inspraak willen. Zolang er geen uitspraak van het Gerechtshof is, kan er geen lijst komen".

Illegalen in Merksplas

Over de zelfmoord van een Kameroenees in Merksplas zegde Turtelboom dat de man op 6 juli 2005 een asielaanvraag had ingediend. "In twee maanden tijd was die aanvraag verworpen en wist hij dus dat hij niet kon blijven. Omdat de behandeling van zijn asielaanvraag niet onredelijk lang duurde, kon hij om die reden ook niet geregulariseerd kon worden, zoals sommigen beweerden."
Turtelboom zegde dat de Kameroenees meerdere keren was opgepakt door de politie, o.a. voor winkeldiefstal en voor rijden zonder rijbewijs. Hij vroeg meerdere regularisaties om humanitaire redenen aan en diende zelfs een tweede asielaanvraag in, maar al die verzoeken waren afgewezen. Hij wist dus al heel lang dat hij het land uit moest.

De minister zegde nog dat een autopsie was bevolen en dat geen resten van morfine in zijn bloed zijn gevonden. Eerder hadden sommige vertegenwoordigers van de niet-gouvernementele organisaties gesuggereerd dat "men" de Kameroenees had vermoord door hem morfine toe te dienen.
"Voorlopig is er niets onregelmatigs aan zijn zelfmoord. De psycholoog van Merksplas had ook geen weet van psychische moeilijkheden". Turtelboom wees erop dat dit pas de tweede zelfmoord van een opgesloten illegaal was, sinds het systeem van gesloten centra voor illegalen in 1988 werd opgestart.

Economische migratie

Over economische migratie van burgers van buiten de Europese Unie om vacatures in knelpuntberoepen in te vullen, gaf Turtelboom aan Rob Vandevelde (LDD), Filip De Man (VB) en Hans Bonte (sp.a) toe dat er geen effectenrapport was gemaakt over de gevolgen op korte en lange termijn voor de arbeidsmarkt. Over de verwachte daling van de laagste lonen, zoals die door het Britse Hogerhuis was vastgesteld in een wetenschappelijke studie, zegde ze aan Filip De Man (VB), dat "zoiets bij ons niet kan omdat België, in tegenstelling tot Groot-Brittannië een minimumloon heeft en daar kan men niet onder". Op de andere besluiten uit de studie ging Turtelboom niet in.

De minister beklemtoonde dat de economische migratie voor haar geen of-of, maar een én-én-verhaal was. "Het is niet of Belgische werklozen stimuleren om in een knelpuntberoep te gaan werken, of economische migranten binnenhalen daarvoor. We moeten beide dingen tegelijkertijd doen. Ik ben voor economische migratie omdat ik liever de bedrijven, die momenteel geen volk vinden om bepaalde vacatures in te vullen, hier hou, ik zie ze niet graag vertrekken naar landen waar ze wel volk kunnen vinden. Economische migratie is in ieder geval nodig in de Antwerpse haven en in de bouwsector: de arbeidsmarkt was nooit zo krap als nu", zo zegde Turtelboom.

Filip De Man (VB) bleef zeggen dat volkomen onduidelijk was hoe het binnenhalen van 50.000 nieuwe economische migranten ook de Belgische werklozen ("autochtonen én allochtonen, zo racistisch zijn wij niet", stelde hij) ten goede zou komen. "Dat zijn dan toch 50.000 arbeidsplaatsen minder voor onze werklozen", betoogde De Man, maar Turtelboom ging er niet verder op in.

Hoe groot de volgmigratie en de extra-kosten voor de sociale zekerheid van deze economische migratie zullen zijn, is nog niet berekend. Turtelboom: "Maar deze economische migranten krijgen maar een verblijfsvergunning voor een bepaalde duur. Als hun arbeidskaart vervalt, vervalt ook hun verblijfsvergunning en dan moeten ze terug. Ze kunnen dus niet aan gezinshereniging doen". Volksvertegenwoordiger Filip De Man (VB) betwistte dat: "Iedereen die hier langer dan drie maanden verblijft mag zijn familie laten overkomen. De contracten van economische migranten zullen wel langer lopen dan drie maanden, neem ik aan".

Turtelboom stelde dat het systeem van blue cards, dat de economische migratie moet sturen, hoedanook van de Europese Unie tegen 2011 in voege moet zijn. "Ik heb nog niet onmiddellijk een circulaire om dit te regelen omdat de Gewesten en de sociale partners hierbij betrokken moeten worden en ook nog wetgeving moet worden herzien of ingevoerd", aldus de minister.

Ondertussen in de Senaat...

In de Senaatscommissie Binnenlandse Zaken verliep de discussie, mede door de aanwezigheid van meerdere cameraploegen, dinsdagmorgen heel wat emotioneler. Sfia Bouarfa (PS) eiste daar het ontslag van Turtelboom voor de zelfmoord van een Kameroenees in het gesloten centrum van Merksplas. Bouarfa vergeleek die zelfmoord met de dood van Semira Adamu in 1995, die overigens door de strafrechter als "een ongeval" werd gekwalificeerd.

Sfia Bourfa

Bouarfa vond eveneens dat Turtelboom moest opstappen omdat ze geen plan had om de 50 miljoen toekomstige klimaatvluchtelingen op te vangen. Turtelboom zegde dat ze "niet de eerste minister wilde zijn die opstapte omdat ze het regeerakkoord uitvoert, maar dat sommigen van haar verwachten dat ze de eerste minister wordt die de bevolking van België verzesvoudigt".

Opmerkelijk was verder dat de sp.a bij monde van fractieleidster Myriam Vanlerberghe zich uitsprak voor economische migratie en de regularisaties van Turtelboom te beperkt vond. Een standpunt dat flagrant in tegenspraak is met wat de sp.a in de Kamer verdedigde. Voor alle duidelijkheid: de Senaat kan ministers niet laten vallen en moet ook niet over de begroting stemmen. En dus evenmin over de beleidsnota's.

De Kamercommissie Binnenlandse Zaken keurde gisteren de beleidsnota van Turtelboom meerderheid tegen oppositie goed.