Het regeerakkoord van Leterme I: Justitie en Migratie

19/03/'08 Het regeerakkoord van de nieuwe ploeg rond Yves Leterme (CD&V) is klaar. Op het vlak van Justitie blijft het akkoord nogal vaag en bewandelt het veilige, begane paden. Wel krijgt de strafrechter zelf uitdrukkelijk de mogelijkheid om te beslissen dat een veroordeelde in bepaalde gevallen tot maximum twee derde van zijn straf moet uitzitten. Ook zal het elektronisch toezicht een autonome straf en een alternatief voor de voorlopige hechtenis worden.
Voor de rest blijft het akkoord in de zou- en overweeg-vorm. Op het vlak van migratie worden heel wat eisen van de bewegingen voor illegalen ingewilligd. De mogelijkheid tot regulariseren om humanitaire redenen wordt serieus uitgebreid, asielzoekers zullen na zes maanden mogen werken en er komen alternatieven voor de gesloten centra. Op dit gebied is het akkoord veel concreter.

Justitie

Een greep uit de voorstellen.

* Het toepassingsgebied van het ambtshalve politioneel onderzoek wordt verruimd. Dat geldt ook voor het vereenvoudigd proces-verbaal en de gemeentelijke administratieve sancties.

* Er komt bijzondere aandacht voor overlast en kleine criminaliteit.



* Bij de jeugdbeschermingswet "zal onderzocht worden" of aanpassingen nodig zijn om jeugdige veelplegers van zware criminele feiten anders te bejegenen. Slachtoffers worden nauwer bij de toepassing van de wet betrokken.

* Het nationaal actieplan over partnergeweld wordt uitgebreid tot alle geweld tegen vrouwen (gedwongen huwelijken, eremoorden, genitale verminking).

* Er komt speciale aandacht voor ouderengeweld.

* De preventie- en veiligheidscontracten voor de steden worden verzekerd, "eventueel door hun overdracht mét de huidige middelen naar de Gewesten".

* De politie krijgt meer volk. De gerechtelijke politie mag daarbij een beroep doen op externen. De wijkwerking wordt geherwaardeerd en de financieringsnorm (KUL-norm, op grond waarvan gemeenten geld krijgen voor hun politie, nvdr) wordt geëvalueerd en "desgevallend" bijgestuurd.

* De regering "overweegt" maximale interventietijden voor dringende oproepen. Nu zijn die er niet, terwijl het aantal klachten over patrouilles die te laat of niet komen, toeneemt.

* Justitie "zal een reflectie maken" over de omvang van de gerechtelijke arrondissementen en het aantal rechtbanken. Die reflectie "zou kunnen uitmonden" in een grote eerstelijnsrechtbank, zoals door advocaat Bruno Schoenaerts en Geert Bourgeois (N-VA) al ruim tien jaar wordt bepleit. Maar als die rechtbank er komt, dan zullen de vredegerechten en de politierechtbanken er niet onder vallen. En ook de specificiteit van de arbeidsrechtbanken en de rechtbanken van koophandel blijft verzekerd: de sociale en handelsrechters blijven bestaan.



* De bemiddeling wordt versterkt.

* Informatisering, beheersautonomie en opleiding "moeten het gerecht op korte termijn (sic!) moderne instrumenten geven die elders al lang gemeengoed zijn".

* De rechtshulp wordt toegankelijker gemaakt, de rechtstaal vereenvoudigd, er komt één loket voor rechtshulp en gerechtelijke bijstand.

* Met de balies wordt "in overleg getreden" over een grotere doorzichtigheid van de barema's voor de erelonen.

* De wet op het deskundigenonderzoek wordt aangepast.

* De gevangeniscapaciteit wordt uitgebreid. Hoé en met hoeveel cellen zegt het akkoord niet. Dinsdag zegde Justitieminister Jo Vandeurzen (CD&V) evenwel in de Kamercommissie Justitie dat hij eerst en vooral de renovaties van bestaande gevangenissen zal heroriënteren. Renovaties die de cellencapaciteit uitbreiden en de veiligheid verhogen zullen voorgaan. Daardoor zou België in de praktijk al een middelgrote gevangenis bijkrijgen.
In Vorst worden de verbouwingen zo geherstructureerd dat er zestig cellen bijkomen in plaats van dat er zestig verdwijnen (zoals nu het geval is). Over het bijbouwen van nieuwe cellen (de CD&V beloofde 1.500 extra cellen door privaat-publieke samenwerking in de eerste twee jaren van de legislatuur, nvdr) werd ook dinsdag niets gezegd, tenzij dan dat "de regering daar in de komende twee jaren de basis voor zal leggen".



* De wet op de voorlopige hechtenis wordt geëvalueerd.

* Het elektronisch toezicht wordt uitgebreid: het wordt een autonome straf of een bijkomend alternatief voor de voorlopige hechtenis.



* De strafrechter zal bij zeer ernstige misdrijven, die leiden tot een verplichte terbeschikkingstelling (een kleine minderheid van de feiten, nvdr), de mogelijkheid krijgen om zelf te beslissen over het minimale deel dat effectief moet worden uitgezeten. Maar dat deel moet tussen 1/3 en 2/3 van de straf liggen, het kan niet hoger gaan.

* Het parlement moet initiatieven nemen om het familierecht te moderniseren, de rechtspositie van minderjarigen te verbeteren, spreekrecht voor kinderen onder de 12 jaar te scheppen en gezinszaken achter gesloten deuren te behandelen.

* De inning van de boetes zal worden verbeterd. Daarbij wordt de oprichting van een justitieel incassobureau "onderzocht".

* Er komt een (nieuwe) audit van beide inlichtingendiensten. (Waarvoor die nog nodig is na de vele rapporten van het Comité I en de nog maar pas gedane audit over de werking van de staatsveiligheid, is een raadsel, nvdr). De inlichtingendiensten krijgen bijzondere opsporingsmethoden.

* De wapenwet wordt gewijzigd. (De Kamercommissie Justitie is daar al sinds juni 2007 hoogdringend mee bezig, maar tot op heden gebeurde er nog niets, omdat de parlementsleden “niet wisten hoe ze zouden moeten stemmen, bij gebrek aan een regeringsmeerderheid”. Wel werd de termijn om illegale wapens binnen te leveren en een vergunning hiervoor aan te vragen verlengd tot 31 oktober 2008, nvdr)

* Er komt een college om de sociale en fiscale fraude te bestrijden. Dat bevat de directeurs van de sociale, fiscale, politie- en gerechtelijke diensten uit deze sectoren en het zal werken onder leiding van een apart ministerieel comité. De bedoeling is om de strijd tegen sociale en fiscale fraude overal eenvormig te maken. Speciale aandacht zal gaan naar de strijd tegen het zwartwerk, tegen de georganiseerde netwerken van koppelbazen en de verkoop van valse sociale documenten, zoals C4's.

Migratie

Dit onderdeel is op vele vlakken concreter en realiseert nogal wat eisen van de lobby van mensen zonder papieren. Een greep uit de voorstellen:

* Op korte termijn komt er economische migratie. Tegelijkertijd wordt beslist onder welke voorwaarden mensen die tenminste sedert 31 maart 2007 illegaal, maar duurzaam, in België verblijven, een verblijfsvergunning kunnen krijgen als ze uitzicht op werk hebben. (Hiermee wordt één van de eisen van de HOP-betogers gerealiseerd: daarmee zijn al vijf van de zes van hun verzuchtingen ingewilligd, nvdr).

* De voorwaarden voor gezinshereniging worden eenvormig gemaakt. Zo zal voor iedereen hetzelfde bewijs van regelmatige en voldoende inkomsten worden gevraagd.

* Asielzoekers mogen uiterlijk zes maanden na hun aanvraag gaan werken. Nu mag dat niet. (Ook dit was een eis van de HOP-betogers,nvdr).

* Er komt een nieuw apart statuut voor staatlozen, dat een tijdelijk verblijfsrecht tot gevolg heeft.

* De regularisatie van illegalen om humanitaire redenen, blijft (aanvankelijk) op individuele basis gebeuren door de Minister van Binnenlandse Zaken. Maar de mogelijkheden om illegalen te regulariseren worden uitgebreid. Iedere asielzoeker die langer dan 4 jaar (gezin met kinderen) of 5 jaar (zonder kinderen) moet wachten op een beslissing tot erkenning, wordt geregulariseerd. Nu zijn die termijnen nog 3 en 4 jaar.



Is dit dan geen verstrenging? Nee, het is een versoepeling omdat men voortaan de periode voor de Raad van State meetelt (en die duurt meerdere jaren), wat men vroeger niet deed. En ook omdat men niet afgehandelde regularisatieverzoeken om humanitaire redenen na een afgewezen asielverzoek, meetelt voor de berekening van deze termijn. Omdat iedereen een onbeperkt aantal regularisatieverzoeken om humanitaire redenen kan indienen, zal het aantal regularisaties toenemen.

Bovendien zal "regularisatie om prangende redenen" ook kunnen bij "duurzame lokale verankering". Daarbij “kan rekening worden gehouden met de adviezen van lokale besturen, kennis van de landstaal, schoolloopbaan van de kinderen e.d”. (Hoewel de formulering van dit onderdeeltje heel wat vager is, toch worden de criteria tot regularisatie hierdoor uitgebreid, nvdr).

Maar vooral: "op korte termijn" onderzoekt "en beslist" de regering over de wenselijkheid om een onafhankelijke commissie bevoegd te maken om te beslissen over regularisatie-aanvragen. Ondertussen komt er een studie van de wijze waarop Binnenlandse Zaken regulariseert. (Het is duidelijk dat cdH in dit dossier zijn slag grotendeels heeft thuisgehaald: het aantal regularisaties om humanitaire redenen, dat nu al boven de 10.000 per jaar zit, zal toenemen, nvdr.

* De opsluiting van illegalen in afwachting van hun verwijdering uit het land is beperkt tot 2 maanden. Dat is nu al zo (met een beperkte mogelijkheid tot verlenging tot 8 maanden in uitzonderlijke gevallen), maar die regeling zal veel strikter worden toegepast. Vrijheidsbeperking van illegale gezinnen met kinderen in afwachting van hun verwijdering kan nog slechts uitzonderlijk en voor een korte periode.
Er komen alternatieven voor de gesloten centra op basis van de studie van Sum Research, die o.a. pleit voor een toewijzing van een coach aan illegale gezinnen. (Ook hiermee wordt een eis van de verenigingen voor illegalen ingewilligd. Eerder had minister van Binnenlandse Zaken Patrick Dewael (Open Vld) de studie van Sum Research al afgewezen omdat ze geen oplossing biedt voor personen die het land niet willen verlaten. Nu worden die alternatieven toch aanvaard, nvdr).

* De snel-Belgwet wordt een beetje verstrengd: ze wordt migratieneutraal gemaakt en naturalisatie door het parlement zal maar kunnen na vijf jaar ononderbroken wettig verblijf (nu: drie jaar) en na aflevering van een bewijs van integratiebereidheid, dat "onder meer" kan geleverd worden via de lokale overheid of de erkende diensten.

Lees hier het volledige regeerakkoord.

19 MAART 2008