De gevangenisbouw: een stand van zaken in maart 2010

25/03/'10 25 MAART 2010 - Hoever staat het nu met de plannen van justitieminister Stefaan De Clerck (CD&V) om gevangenissen bij te bouwen? Senator Martine Taelman (Open Vld) wilde en kreeg vanavond in de Hoge Vergadering alle informatie die nog niet gegeven was in de Kamercommissie Justitie ter gelegenheid van de discussie over het prioriteitenplan van de minister. Uit die nieuwe gegevens bleek dat er ondertussen toch een bouwvergunning voor de interneringsinstelling in Gent is en dat die instelling 80 miljoen zal kosten. De interneringsinstelling van Antwerpen zal 60 miljoen kosten. De nieuwbouwplannen voor Merksplas worden verschoven naar 2015 omdat Monumenten en Landschappen die nieuwbouw koppelt aan een renovatie van de bestaande bajes. En einde mei moeten alle Franstalige criminele boefjes uit Everberg weg zijn, ze gaan naar Saint-Hubert. Een overzicht.

Tijdens dat debat over zijn zeven prioriteiten in de strafuitvoering (zie hier) gaf De Clerck een eerste stand van zaken over de gevangenisbouw, maar die stuitte op veel kritiek. Renaat Landuyt (sp.a) zegde toen dat de CD&V had beloofd dat er 1.500 extra cellen zouden bijgekomen zijn in de eerste twee jaar van de legislatuur, de regering-Leterme I had dit aantal zelfs op 2.500 extra cellen gebracht voor de hele legislatuur. Maar volgens Landuyt was er begin maart nog niet eens één bouwvergunning. Dat moet nu genuanceerd worden. De informatie die De Clerck vanavond in de Senaat meedeelde was op vele punten ook concreter en detaillistischer dan wat tot nu toe bekend was.

INTERNERINGSINSTELLING ANTWERPEN

In het eerste semester van 2011 wordt de eerste steen gelegd van de nieuwe interneringsinstelling (Forensisch Psychiatrisch Centrum, of FPC) op de Antwerpse Linkeroever. De Clerck zegde dat het studiebureel VK Studio een schetsontwerp heeft getekend voor de bouw van die interneringsinstelling aan het Burchtse Weel. "In de loop van dit jaar" komt er een oproep voor een externe groep om de instelling uit te bouwen. Dat gebeurt in overleg met de minister van Volksgezondheid.

Het geheel heeft een oppervlakte van 16.441m². De bouwkost voor Antwerpen bedroeg aanvankelijk 35,3 miljoen. Maar die kost loopt nu al op tot 50,9 miljoen. Dat komt deels door de betere beveiliging aan de buitenkant, maar ook door de uitbreiding van het aantal bedden van 120 naar 180. De uitbreiding was om economische redenen nodig, zodat de eenheidsprijs per bed nu gunstiger is. Aanvankelijk waren trouwens 500 bedden gepland, maar door het lange getwijfel van het Antwerpse schepencollege en de koppeling aan de bouw van een nieuw ziekenhuis in Stuivenberg werd dat project afgeblazen en viel men terug op 120.

Alles samen - met inbegrip van de grond, de erelonen van het studieteam en de indexeringen - wordt de kostprijs voor Antwerpen op 60 miljoen geschat. De instelling zal een sporthal, kiné en werkplaatsen bevatten met een oppervlakte van 1.499 m². Buiten komt een sportveld met tuinen en wandelingen met een oppervlakte van 5.712 m². De kostprijs van de binnenruimten wordt geschat op 1.300 euro per m², die van de buitenruimten op 150 euro per m². De interneringsinstelling van Antwerpen moet open gaan halverwege 2013.

INTERNERINGSINSTELLING GENT

Gent krijgt een instelling voor 272 geïnterneerden. Die komt er omdat Antwerpen het aanvankelijke project van een instelling met 500 bedden op zijn grondgebied heeft afgeschoten. Daardoor werd het Antwerpse project in twee stukken gesplitst.

De bouw van de interneringsinstelling in Gent liep vertraging op omdat de bouwvergunning was geweigerd. De Regie der Gebouwen was vergeten om het advies van de Vlaamse Bouwmeester te vragen. De Clerck deelde mee dat op 16 maart toch een bouwvergunning werd afgeleverd voor Gent.

De eerste steen van de interneringsinstelling van Gent wordt gelegd in december 2010. Gent heeft een oppervlakte van 29.854 m² en de bouwkost bedraagt 69,3 miljoen. Met de grond en de erelonen van de bureaus bij: 80 miljoen. Gent heeft dezelfde faciliteiten als Antwerpen. De oppervlakte van de binnenruimten voor ontspanning bedraagt 2.048 m², die van de buitenruimten 7.980 m². Ook Gent moet halverwege 2013 opengaan.

MERKSPLAS

De bouw van een nieuwe gevangenis in Merksplas wordt voorlopig verschoven naar 2015. De Clerck wilde een volledig nieuwe bajes met 440 cellen bouwen in Merksplas. Maar Monumenten en Landschappen wil maar een bouwtoelating geven als de oude gevangenis volledig wordt gerenoveerd. Want die bajes is een beschermd gebouw, waarin momenteel 750 gedetineerden verblijven. Als die renovatie er komt, worden de huidige meerpersoonscellen omgebouwd tot cellen voor één persoon.

Aanvankelijk werd dit project geschat op 66 miljoen, maar als je rekening houdt met de bijzondere eisen van Monumenten en Landschappen komt dat op 87 miljoen. De deadline is hierdoor opgeschoven naar 2015. Maar echt zeker is dat niet, want De Clerck wacht een bouwhistorische studie af en pas daarna zal hij meer zicht hebben op de timing voor de realisatie van deze bajes.

Bij deze kosten voor de nieuwbouw komt nog eens 46,5 miljoen bij voor de renovatie van de bestaande gevangenis. De Clerck noemt dat "een voorzichtige schatting". De renovatie gebeurt pas na de bouw van een nieuwe bajes.

De oude werkhuizen worden niet afgebroken, omdat ze beschermd zijn. Het pas gebouwde werkhuis van de firma Passec, die 70 gedetineerden tewerkstelt, verdwijnt wel. Daarvoor moet een nieuwe plaats gezocht worden.

Tot op heden zijn er alleen nog maar mondelinge adviezen. Een bouwvergunning komt er pas als ook de aanvraag voor de renovatie in orde is.

EVERBERG

Einde mei 2010 zullen alle Franstalige minderjarige boefjes uit Everberg vertrokken zijn naar Saint-Hubert. De facto komen er daardoor 16 plaatsen voor Vlaanderen vrij.

De studie voor een polyvalent gebouw (intake, inkom, bezoekerscomplex, wasserij, sportinfrastructuur e.d.) is klaar, de bouwaanvraag wordt ingediend en de werken kunnen starten in september. De ruwbouw van het polyvalente gebouw zal zo'n 2,23 miljoen kosten, de voorafgaande studie kostte 1,2 miljoen.

De studie voor de cellencomplexen wordt later besteld. Everberg wordt immers ook uitgebreid. De studie vangt aan midden mei en het schetsontwerp zal wellicht goedgekeurd zijn begin oktober 2010. In een eerste fase, die start in april 2012 en klaar moet zijn midden 2013, wordt blok O verbouwd tot een complex met 50 cellen. In een tweede fase, die start in september 2013 en klaar moet zijn einde 2014, wordt blok J verbouwd tot een complex van 76 cellen. In totaal mag de uitbreiding van Everberg 17 miljoen euro kosten.

Franstalig Minister Evelyne Uyttebroeck (Ecolo) doet moeilijk over de bouw van een jeugdgevangenis in Achêne, maar De Clerck heeft goede hoop dat de afspraken zullen worden nageleefd. In ieder geval gaan alle Franstalige minderjarige boefjes uit Everberg nu voorlopig naar Saint-Hubert.

HOOGSTRATEN

De renovatie van de gevangenis van Hoogstraten loopt ook enige vertraging op. Ze zal pas in 2014 voltooid zijn en verloopt in meerdere fases. In Hoogstraten kwamen al 15 cellen bij in augustus 2009 (kostprijs: 340.000 euro). Voor de bouwvakantie van 2011 komen er nog eens 15 cellen bij. Samen met de vernieuwing van het dak komt dit op 1,2 miljoen.

Er komt ook nog een nieuwe keuken, bakkerij en een renovatie van het penitentiair schoolcentrum. Dat levert nog eens 30 extra cellen op. De studieopdracht hiervoor zou in april 2010 uitbesteed worden. De werken aan de keuken en de bakkerij zouden begin 2011 starten en einde 2011 voltooid moeten zijn. De algemene renovatie van de cellen, de keuken en de bakkerij kost 25 miljoen.

EN VERDER...

* In Leuven-Hulp komen 70 cellen bij, maar dat is pas gepland voor 2011.

* In Leuven-Centraal zullen de directiewoningen omgevormd worden tot administratieve ruimtes tegen einde 2010. De nieuwe keuken en de werkplaats worden afgewerkt en dan wordt vleugel B grondig vernieuwd. Dat moet afgerond zijn in 2013.

* De gevangenissen van Beveren, Leuze, Marche (ter vervanging van Namen en Dinant) en "een derde Waalse site" zullen elk 312 gedetineerden huisvesten. De nieuwe gevangenis van Beveren wordt voorlopig gezien als een "extensie van de Begijnenstraat in Antwerpen" en zal dus blijkbaar vooral voorlopig gehechten huisvesten. Voor de bouw van een nieuwe gevangenis in Antwerpen om deze van de Begijnenstraat te vervangen is nog altijd geen site. Dat moet immers met het schepencollege onderhandeld worden en dat vertraagt al dit soort projecten ernstig. De gevangenis van Dendermonde moet er 444 herbergen. Gemiddeld zullen deze projecten 200.000 euro per gedetineerde kosten zonder de grond mee te rekenen. Voor vier van deze gevangenissen (Dendermonde, Beveren, Leuze en Marche) zijn per project vijf consortia aangesteld om een voorstel te doen. De deadline blijft 2013. Voor de "derde Waalse site" is er na het wegvallen van de voorstellen van Sambreville nog geen oplossing.

Lees ook:

De Clerck's zeven prioriteiten in de strafuitvoering

De strafuitvoeringsnota van De Clerck voor 2010

Het debat over de beleidsnota justitie voor 2010

Gezocht: een staatssecretaris voor de gevangenissen

Vrijzinnigen tegen strafbeleid van Vandeurzen