CGKR: "België heeft geen migratiebeleid"

06/05/'10 6 MEI 2010 - Het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding (CGKR) vindt dat België geen migratiebeleid heeft. "Er zijn geen volledige cijfers over al wie binnenkomt en buitengaat en bovendien hebben migranten te weinig rechten", zegde CGKR-directeur Jozef De Witte vandaag bij de voorstelling van het jaarrapport migratie van 2009. En hij deed zelf een reeks voorstellen voor zo'n beleid. Belg worden moet voor buitenlanders een recht zijn na vijf jaar wettig verblijf, de naturalisatie door de Kamer moet worden afgeschaft. De strijd tegen schijnhuwelijken wordt te streng gevoerd, het statuut van wettelijke samenwoner mag niet worden afgeschaft. Illegalen moeten gratis rechtsbijstand kunnen krijgen in alle procedures die ze aanspannen. Economische migratie moet ook voor laaggeschoolden kunnen en iedere economische migrant moet individueel van in het begin worden begeleid. Een overzicht.

1. CIJFERS

* In 2008 kregen 46.200 personen van buiten de Europese Unie een verblijfsvergunning in ons land. In 44% van de gevallen ging het om gezinshereniging, 15,4% kwam om te werken, 14,6% om te studeren.

Gezinshereniging is het belangrijkste motief bij Marokkanen, Turken, Algerijnen, Congolezen en Brazilianen. Maar die groepen zijn niet allemaal even groot. De Marokkanen tekenen voor 31% van alle gezinsherenigingen (3.914) in 2009, voor de Turken (10,9% of 1.384) en de Ghanezen (3,4% of 430).

Indiërs en Japanners komen om hier te werken.

Tjetjenen, Irakezen en mensen uit Guinea zoeken dan weer asiel. CGKR-directeur De Witte beklemtoonde dat het dus een misvatting is om te denken dat de meeste asielzoekers economische vluchtelingen zijn. "Die economische vluchtelingen zijn erbij, maar de nationaliteiten tonen toch aan dat politieke redenen doorwegen. Asielzoekers vertegenwoordigen ook slechts 10% van het totaal aantal jaarlijkse nieuwkomers", zo luidde het.

* Hoeveel buitenlanders effectief in België kwamen wonen in 2008 weet men nu nog altijd niet, omdat men geen cijfers heeft over het aantal mensen dat uit andere staten van de Europese Unie naar België kwam. Maar in 2007 kwam 62% van de immigranten uit de Europese Unie.

* Het aantal illegalen dat in 2009 effectief uit het land werd verwijderd is in 2009 met 5,5% gedaald. Het waren er nog 3.443. De top vijf van de verwijderde illegalen is: Roemenen (676 of 19,6%), Brazilianen (378 of 10,9%), Bulgaren (296 of 8,5%), Marokkanen (248 of 7,2%) en Albanezen (133 of 3,8%).

2. BELEIDSVOORSTELLEN

Het CGKR heeft 38 beleidsvoorstellen klaar voor een echt migratiebeleid, die allemaal tot gevolg hebben dat meer migranten naar België komen of hier kunnen blijven en dat ze hier meer rechten krijgen. Het CGKR wil "een migratiebeleid dat afgestemd is op de blobale wereld waarin wij leven, een migratiebeleid dat niet uitgaat van angst en speculaties". Een greep uit de voorstellen:

GEZINSHERENIGING

* Bij gezinshereniging wordt het begrip "gezin" momenteel te eng gedefinieerd. Men concentreert zich te sterk op de biologische afstamming, die soms via DNA-tests wordt gecontroleerd, terwijl die bloedband in België niet meer zo sterk benadrukt wordt. In België zelf houdt men rekening met de feitelijke situatie van de samenlevers, men beklemtoont er veleer de affectieve banden. Bij vreemdelingen is men dus strenger. De Dienst Vreemdelingenzaken zou de notie "gezinscel" moeten gebruiken bij aanvragen tot gezinshereniging. Dat moet een "allesomvattend geheel aan elementen" zijn. Het kan niet dat gezinshereniging wordt geweigerd omdat de betrokkenen niet op hetzelfde adres gaan wonen.

* Van de gezinshereniger een bepaald inkomen eisen kan discriminatie van gehandicapten en armen veroorzaken. De gevallen regering-Leterme had een ontwerp ingediend, waarin dat gedeeltelijk was opgenomen. Het CGKR is daar niet voor. Het het kan alleen ingevoerd worden als de verplichting om een woning en een ziekteverzekering te hebben, die nu in de wet staat, vervalt.

NATIONALITEITSWET

* Belg worden moet een recht zijn na vijf jaar. Nu is die termijn nog zeven jaar. De naturalisatieprocedure door de Kamer moet worden afgeschaft. De kandidaat-Belg moet een test ondergaan om te zien of hij één van de landstalen kent. De Raad van Europa heeft een modeltest ontwikkeld, die hier gebruikt kan worden.

ILLEGALEN

* Regularisatie van illegalen moet een vast onderdeel van ieder migratiebeleid zijn. "Zelfs het beste migratiebeleid zal altijd tot illegalen leiden, die moeten geregulariseerd worden", zo zegde De Witte.

De criteria voor regularisatie van illegalen moeten in de wet worden ingeschreven, om "krakkemikkige regularisaties te vermijden". Het CGKR wil geen discriminatie tussen illegalen die tussen 15 september en 15 december onder bepaalde voorwaarden geregulariseerd werden en illegalen die later in dezelfde voorwaarden zijn. Volgens De Witte "moeten we niet naïef zijn. Eenmalige regularisatiecampagnes van bepaalde groepen zoals die in de winter van 2000 en in de herfst 2009 werden gevoerd, leiden binnen de vijf jaar onvermijdelijk tot een nieuwe campagne. Je holt van de ene regularisatiecampagne naar de andere campage, 't is een Sisyfusarbeid". Om dat te vermijden moeten de criteria in de wet.

* Er moet ook duidelijk in de wet komen dat een verzoek tot regularisatie om humanitaire redenen in België kan worden ingediend. Nu kan dat eigenlijk niet.

* Illegalen moeten gratis rechtsbijstand krijgen in alle procedures, niet alleen in die over verblijfsvergunningen.

* Het Hoog Commissariaat voor de Vluchtelingen van de Verenigde Naties moet onvoorwaardelijk toegang krijgen tot de gesloten centra voor illegalen.

* Onverwijderbare illegalen moeten een aantal rechten krijgen, zolang ze onverwijderbaar zijn. Meer bepaald het recht om te werken.

* Er moeten termijnen in de wet komen waarbinnen een verzoek tot regularisatie om medische redenen moet behandeld zijn.

* Er moet een regeling komen voor de rechten van illegalen die aan de grens geweigerd worden op luchthavens zoals die van Oostende of Bierset. De rollen van de federale politie, de Dienst Vreemdelingenzaken en van de private uitbaters moeten verduidelijkt worden. Nu is die regeling er alleen maar voor Zaventem.

* Verder wil het CGKR dat de illegalen die geregulariseerd zijn, gevolgd worden, zodat men kan nagaan of ze na vijf jaar werk gevonden hebben of van de werkloosheid leven. "We moeten het nut van die maatregelen kunnen evalueren en dat kunnen we nu onvoldoende, omdat een aantal geregulariseerde vreemdelingen niet meer kunnen worden teruggevonden", zegde De Witte.

SCHIJNHUWELIJKEN

* De strijd tegen de schijnhuwelijken wordt veel te strikt gevoerd. "In sommige gemeenten volstaat het al dat één van de kandidaat-trouwers illegaal in het land is om een onderzoek naar een schijnhuwelijk te starten. Dat kan niet", meende co-directeur Edouard Delruelle.

* Het CKR is tegen de idee om de wettelijke samenwoonst af te schaffen om zo de schijnsamenwoonsten tegen te gaan. Het Antwerps parket had hiervoor gepleit omdat steeds meer mensen via het statuut van wettelijk samenwoner een verblijfsvergunning in het land proberen te krijgen. Volgens de Antwerpse procureur Herman Dams is de strijd tegen de schijnhuwelijken zinloos als men ook niet de strijd tegen de schijnsamenwoonsten kan voeren. En dat kan momenteel niet.(De voorstellen van het Antwerps parket vindt U in dit interview,nvdr)

ECONOMISCHE MIGRATIE

* Het CGKR betreurt dat de discussie over economische migratie wat in de verdrukking is geraakt door de economische crisis. Het systeem van de "blue card", waardoor economische migratie mogelijk wordt én eenvormig verloopt in heel Europa met respect voor de rechten van de werknemers, moet zo snel mogelijk gerealiseerd worden. De ministerraad van de EU keurde het systeem, dat is afgekeken van de "green card" van de VS, goed op 25 mei 2009. Het moet nu voor 19 juni 2011 in de Belgische wet worden omgezet.

* In de EU gaat iedereen akkoord over economische migratie voor hooggeschoolden, maar het CGKR wil ze ook voor laaggeschoolden. Het pleit bv. voor economische migratie in de toeristische sector of bij seizoensarbeid, waar denkers zoals Paul Scheffer tegen zijn.

* Volgens het blue card-systeem moet het loon van de migrant die hier komt werken minstens anderhalf keer hoger liggen dan het gemiddelde brutojaarloon in zijn herkomstland. Momenteel is de Belgische wet soepeler. Het loonverschil mag lager zijn, zegt ze. Bij de omzetting van de richtlijn die de blue card invoert, wil België overschakelen op de Europese norm, zodat het loonverschil hoger wordt. Het CGKR is daar tegen!

* Het CGKR wil een voortdurende analyse van de behoeften aan arbeid. De economische migratie moet daarop worden afgestemd. Het pleit er voor om alle economische migranten individueel en op maat te begeleiden van in het begin.

3. BEDENKINGEN

Eigenlijk blijven alle bedenkingen van vorig jaar overeind. Met geen enkele werd rekening gehouden in dit nieuwe rapport.

1. Zoals de vorige jaren is het migratierapport een im-migratierapport. Alle voorstellen die het CGKR formuleert hebben tot doel (of effect) meer buitenlanders naar België te halen, buitenlanders die in België verblijven makkelijker hier te houden, meer procedures voor hen te scheppen om hun verwijdering te betwisten, meer rechten voor hen te creëren. Dat is een immigratiebeleid, geen migratiebeleid.

Het CGKR mag deze reductie uiteraard doorvoeren, maar dan zou het dit best uitdrukkelijk zeggen en bovendien grondig motiveren. Zeker als uit andere onderzoeken van het CGKR zelf blijkt dat twee op de drie van de huidige bewoners van België (autochtone Belgen, allochtone Belgen en buitenlanders die hier wettig verblijven samen) menen dat België "vol" is. Het CGKR heeft nog altijd niet geantwoord op deze bedenking van de huidige bewoners van België, die toch niet zomaar als racisme kan worden afgedaan. (Voor deze studie, zie hier,nvdr.)

Het CGKR zou bovendien best aantonen hoe zijn voorstellen de gelijke kansen van iedereen bevorderen en het racisme bestrijden. Dat dit niet is gebeurd, is een belangrijke lacune.

2. Eveneens zoals de voorbije jaren is er ook nu geen kostenplaatje van de gedane voorstellen. De kosten van sommige voorstellen kunnen echter hoog oplopen: gratis rechtsbijstand in alle procedures voor alle illegalen, een individuele begeleiding van iedereen die hier via economische migratie binnenkomt.

3. Het jaarverslag heeft de literatuur eenzijdig gelezen. Het CGKR verwijst naar een rapport dat dat de resultaten van migratie in 74 landen heeft bestudeerd en dat de voordelen ervan als volgt samenvat: "Immigratie zorgt voor meer tewerkstelling, heeft geen nadelige invloed bij autochtonen en leidt logisch tot investeringen. Als de bevolking met 1% aangroeit door immigratie, stijgt ook het BNP met 1%". Is dat werkelijk zo? Ook in België?

Studies die wijzen op de negatieve gevolgen van (economische) immigratie, zoals die van het Britse Hogerhuis, las het CGKR evenwel niet. Het rapport is op bepaalde vlakken partijdig.

4. Een Centrum voor de studie van de Migratie moet objectief zijn. Het CGKR kiest spontaan en onvoldoende gemotiveerd partij in het debat. Eens te meer roept dit rapport de vraag op of het behartigen van gelijke kansen wel verzoenbaar is met een objectieve studie van de migratiegolven. Het CGKR dreigt zich vast te rijden in zijn vele opdrachten, die steeds moeilijker met elkaar te verzoenen zijn.

Lees ook:

Het migratierapport voor 2008 van het CGKR

Hans Bonte (sp.a) bedankt voor nieuwe economische migratie

Het Kamerdebat over de nota-Turtelboom over migratie

Het multiculturele drama van Paul Scheffer