CD&V tegen wet die racisten verplicht politieke rechten afneemt

29/03/'07 De Kamercommissie Justitie startte gisteren met het debat over een wet, waardoor personen die veroordeeld worden voor racisme en corruptie verplicht bepaalde politieke en burgerlijke rechten verliezen. CD&V was totaal tegen deze wet.

De ontzetting of de vervallenverklaring is een bijkomende straf, die naast de gevangenisstraf of de boete wordt opgelegd. Ze neemt bepaalde politieke en burgerlijke rechten van de veroordeelde af. Het gaat om: het recht om ambtenaar te zijn, het recht om verkozen te worden (maar niet: het recht om te gaan stemmen), het recht om een decoratie te dragen, het recht om in een assisenjury te zitten, deskundige, voorlopig bewindvoerder of voogd te zijn, het recht om wapens te dragen.

Ontzetting is nu eens verplicht en dan weer niet. Soms duurt ze levenslang en soms is ze maar tijdelijk. Wie tot een levenslange gevangenisstraf is veroordeeld, wordt levenslang uit al die bewuste rechten ontzet. Bij een correctionele straf kan ontzetting slechts worden opgelegd als dat uitdrukkelijk in het strafwetboek staat. Dat is onder andere zo bij het aanzetten tot prostitutie, verkrachting en racisme. Volgens de antiracismewet kunnen rechters deze veroordeelden voor maximum 10 jaar uit hun rechten ontzetten, maar dat gebeurde tot nu toe slechts tweemaal.

Om de strijd tegen het racisme op te voeren, wilde de regering de ontzetting automatisch (en dus verplicht) maken bij een veroordeling voor racisme, zodat de gestraften later zeker niet meer zouden kunnen zetelen in het parlement.

Over de herziening van de wet op de ontzetting werd gedurende de hele legislatuur geruzied tussen socialisten en liberalen. Daaarbij stond de racismewet centraal. De Open Vld wilde liefst alles laten zoals het was, de PS wilde het verst gaan om VB-politici uit de Kamer te verwijderen.
Uiteindelijk werd aan de automatische ontzetting na een veroordeling voor racisme de automatische ontzetting na een veroordeling voor corruptie gekoppeld.

Ondertussen velde ook het Arbitragehof een belangrijk arrest over de ontzetting. Amper enkele maanden voor de verkiezingen kwam Justitieminister Laurette Onkelinx (PS) met een wetsontwerp om de ontzetting in een nieuw kleedje te steken.

De Raad van State had zeer scherpe kritiek op haar ontwerp. De Raad betoogde dat een automatische ontzetting eigenlijk niet kan, omdat de straf moet aangepast zijn aan iedere individuele dader en dat is een automatische ontzetting niet. De Raad vond bovendien dat de automatische ontzetting ook de familie van de veroordeelde mee kan straffen. Onkelinx paste daarop haar ontwerp aan: de ontzetting blijft verplicht, maar de rechter mag de rechten kiezen en ook de duur van de ontzetting vastleggen.

De Kamercommissie Justitie begon gisteren met de bespreking daarvan.

Wat wil Onkelinx?

Het ontwerp van Onkelinx is behoorlijk ingewikkeld, maar toch zijn een aantal punten duidelijk.

* Aan de rechten waaruit iemand kan worden ontzet, wordt het recht om te gaan stemmen (kiesrecht) toegevoegd. Maar wel in een aparte paragraaf, zodat een verschillende regeling mogelijk is voor deze ontzetting in vergelijking met al de andere.

* De minister verandert de kieswet omdat dit moet van het Arbitragehof. Die kieswet bevat immers een bepaling over het afnemen van het recht om te gaan stemmen. Dat recht valt (nu nog) niet onder de ontzetting en dit probleem werd gecorrigeerd door de kieswet. Maar het Arbitragehof vond die regeling véél te ver gaan.

Wie momenteel een straf van meer dan vier maanden krijgt, verliest automatisch zijn recht om te gaan stemmen gedurende zes jaar. Als die celstraf hoger is dan drie jaar, verliest hij dat recht zelfs voor 12 jaar. Het Arbitragehof vond zo'n lang kiesverbod buiten verhouding in vergelijking met de hoogte van de straf. Dat is des te erger omdat wie zijn kiesrecht verliest ook geen ambtenaar meer kan zijn. Het kan best zijn dat de veroordeelde slechts 3 maanden kreeg, niét uit zijn rechten is ontzet en dus eigenlijk ambtenaar kan blijven, maar dit statuut van ambtenaar toch verliest omdat hij voor zes jaar zijn kiesrecht kwijt is.

Om dit probleem op te lossen zal de rechter die een straf oplegt nu uitdrukkelijk moeten bepalen of hij de veroordeelde ook uit zijn rechten ontzet. Dat zal - zoals nu - verplicht zijn voor levenslanggestraften (levenslange ontzetting uit álle rechten) en mogelijk bij sommige correctionele veroordelingen (voor maximum 10 jaar). De automatische koppeling van het verbod om zes jaar lang te gaan stemmen aan een celstraf van vier maanden, wordt afgeschaft.

* De strafrechter kan álle correctioneel gestraften in de toekomst hun recht om te gaan stemmen afnemen voor minimum 5 en maximum 10 jaar. Hij zal in het vonnis zelf beslissen hoelang de ontzetting uit dat ene politieke recht duurt.

* Voor racisme komt er een aparte regeling. De rechter kán personen die voor racisme zijn veroordeeld voor maximum tien jaar het recht afnemen om te gaan stemmen. De rechter moét echter de andere burgerlijke en politieke rechten afnemen. Maar hij mag wel zelf beslissen of hij álle andere rechten afneemt, dan wel slechts sommige. Hij zal ook de duur van de ontzetting kunnen bepalen met een minimum van vijf jaar en een maximum van tien jaar.
Dezelfde regeling komt er voor ambtenaren die veroordeeld zijn voor verduistering, belangenneming, knevelarij, corruptie, vervalsing van akten en terrorisme. Onkelinx beklemtoont dat de rechter de ontzetting met uitstel kan opleggen en door de wet op de verzachtende omstandigheden ook onder de termijn van vijf jaar kan gaan.

Onkelinx vond wel dat het parlement het recht heeft om voor misdrijven die de meerderheid bijzonder zwaar vindt, zoals racisme, een zwaardere straf op te leggen dan voor andere misdrijven.

Wat vindt de oppositie?

De Kamercommissie Justitie begon gisteren met het debat dat in principe op 11 april moet worden afgerond. CD&V-er Tony Van Parys keerde zich in scherpe bewoordingen tegen dit wetsontwerp, dat hij "een van de slordigste en ingewikkeldste uit de voorbije legislatuur" noemde. Hij had drie grote kritieken.

1. Van Parys vond het erg onkies dat de regering op amper drie maanden voor de verkiezingen nog de kieswet wijzigt. Dat druist in tegen alle internationale bepalingen over de organisatie van verkiezingen.

2. Hij noemde het ontwerp ook "discriminerend" omdat de regeling voor personen die veroordeeld zijn voor racisme, niet geldt voor personen die veroordeeld zijn voor aanzetten tot discriminatie op grond van geslacht, seksuele voorkeur en handicap. Eens te meer worden allochtone slachtoffers beter beschermd dan andere.
De volksvertegenwoordiger gaat hiermee door op de visie van de Raad van State. Die laatste zag nog andere discriminaties. De Raad vond het onbegrijpelijk dat bij de ontzetting uit de rechten van veroordeelden voor omkoping en verduistering een onderscheid wordt gemaakt tussen feiten mét ambtenaren en feiten zonder ambtenaren. Voor private corruptie geldt deze nieuwe wet op de ontzetting immers niet.
De Raad vroeg zich af waarom dit onderscheid wordt gemaakt, terwijl men bij de ontzetting na een veroordeling voor racisme dit onderscheid tussen ambtenaren en privépersonen niet maakt.

3. Van Parys vreest dat de nieuwe wettelijke regeling een dooie mus is. Volgens de nieuwe wet moét de rechter een veroordeelde voor racisme uit zijn rechten ontzetten. Maar de rechter mag zelf beslissen voor hoelang en mag ook de rechten kiezen.
"Dat zal de willekeur in uitspraken vergroten en zo dreigt de wet een dooie mus te worden. De ene rechter zal het recht om verkozen te worden afnemen voor tien jaar (en daarmee een politieke carrière breken), maar een andere rechter kan gewoon het recht om decoraties te dragen afnemen en dan verandert er in de praktijk weinig."

Van Parys sprak zich uit tegen deze wet "omdat ze intern onlogisch en contradictorisch is en discrimineert. Het Arbitragehof zal deze wet zeker vernietigen", zo voorspelde hij.

Bart Laeremans (VB) zag in deze nieuwe wet de zoveelste poging om het VB monddood te maken. "Nadat men in Gent rechters had gevonden om het Vlaams Blok voor racisme te veroordelen, nadat men een wet maakte om onze dotatie af te nemen via de Raad van State, wil men nu onze verkozenen uit het parlement houden via de ontzetting uit de rechten".

Op 11 april gaan de debatten voort en dan antwoordt justitieminister Onkelinx. Het is wel de bedoeling om deze wet nog voor de ontbinding van het parlement minstens door één Kamer te laten goedkeuren.

29 MAART 2007