Opkomstplicht beter afschaffen

Print
Ruim vijftien procent van de volwassen Belgen heeft vorig jaar in oktober geen stem uitgebracht bij de gemeenteraadsverkiezingen. Dat is ontzettend veel voor een land waar opkomstplicht geldt.
België is inderdaad een van de weinige landen ter wereld waar de burger wettelijk wordt verplicht om zich naar de stembus te begeven. Wat hij daar vervolgens doet, is zijn of haar zaak. Hij kan effectief stemmen of niet stemmen. Vandaar dat we niet spreken over stemplicht, maar over opkomstplicht.

Maar die wettelijke verplichting is een lachertje geworden. Theoretisch kan het parket iedereen die op verkiezingszondag zonder geldig excuus of volmacht thuisblijft, vervolgen. In de praktijk gebeurt dat niet meer. De jongste tien jaar werd geen enkele zondaar aangesproken. Minister van Justitie Annemie Turtelboom zei bij de vorige verkiezingen trouwens openlijk dat absenteïsten op hun beide oren mochten slapen.

In feite zouden we kunnen zeggen dat de opkomstplicht in België de facto is afgeschaft. En dus dringt de vraag zich op waarom we die toestand niet wettelijk regulariseren. De huidige situatie is redelijk hypocriet. Er bestaat een wet, maar naleving is niet verplicht. Dat is niet gezond.

Een meerderheid van de Vlaamse politieke partijen wil een wetswijziging. N-VA, Open Vld, Groen en Vlaams Belang zijn voorstander van stemrecht. Alleen CD&V en sp.a houden vast aan de opkomstplicht. Zij vinden dat de burger niet alleen democratische rechten heeft, maar evenzeer plichten, onder meer door zich eens om de zoveel jaar naar het stemhokje begeven. Bovendien vrezen zij dat bij een afschaffing van de opkomstplicht het in de eerste plaats de zwakkeren zullen zijn die afhaken.

De argumenten pro stemrecht wegen echter zwaarder. Wanneer burgers overwegen niet meer te stemmen zonder opkomstplicht omdat zij zich niet meer betrokken voelen, omdat politiek hen niet meer interesseert, dan liggen daarin juist een kans en een opdracht voor de politici om hen er weer bij te halen en hen te motiveren om toch hun stem uit te brengen. Zo moeten de partijen telkens opnieuw hun relevantie bewijzen en worden ze verplicht om beter in te spelen op de problemen en de verzuchtingen van de kiezer.

Paul Geudens Editorialist gvabrieven@concentra.be @PaulGeudens