Catalanen vieren op straat na gewelddadig referendum: “Het recht verdiend om een staat te zijn”

Print

Het omstreden onafhankelijkheidsreferendum in Catalonië is na een door politiegeweld overschaduwde dag afgelopen. Na elf uur sloten de kiesbureaus volgens de regionale regering in Barcelona zoals gepland om 20 uur. De regionale autoriteiten maakten na middernacht bekend dat de Catalanen met een meerderheid van 90 procent voor onafhankelijkheid hebben gestemd. Voor de Catalaanse leider Carles Puigdemont is het duidelijk: “We hebben het recht verdiend om een staat te zijn.” Maar de Spaanse premier Mariona Rajoy blijft erbij dat de volksraadpleging illegaal was - “Er was vandaag geen referendum” - en het aantal gewonden is opgelopen tot 844.

Het zijn verschrikkelijke beelden die zondag vanuit Spanje de wereld rondgingen. Politie-eenheden gaan als stoottroepen tekeer in de straten van Catalonië. Om 9 uur ’s ochtends begonnen de interventies van de Guardia Civil. Voor verschillende kiesbureaus viel de oproerpolitie de burgers aan: ze trapten erop los, sleurden hen aan de haren en sleepten hen over de grond. Later werden her en der ook rubberen kogels afgevuurd en de wapenstok ingezet - dit alles om het door Justitie en de centrale regering in Madrid verboden onafhankelijkheidsreferendum in de weerspannige regio tegen te houden.

LEES OOK. Geen plan, enkel chaos: hoe moet het nu verder met Spanje?

Catalanen vieren op straat na gewelddadig referendum: “Het recht verdiend om een staat te zijn”
Foto: AP

“Een ziekenwagen! Een ziekenwagen!”, riep een jonge vrouw voor een stemlokaal. Ze hield in haar armen een oudere vrouw die hevig bloedde aan het hoofd. “Als de mensen duidelijk maakten, dat ze niet zouden vertrekken voor het kiesbureau werden ze met wapenstokken aangevallen”, citeerde de krant La Vanguardia een Catalaan voor de school Ramon Llull in Barcelona. “De haat in hun ogen zal ik nooit vergeten. Ze hebben ook bejaarden en kinderen aangevallen, ze maakten geen enkel onderscheid.”

Het Catalaanse ministerie van Gezondheid deelde zondagavond mee dat het aantal gewonde burgers is opgelopen tot 844. Twee van hen bevinden zich in kritieke toestand. De meeste gewonden vielen in de hoofdstad Barcelona. De slachtoffers wordt gevraagd bij de Catalaanse politie klacht neer te leggen tegen de Guardia Civil. Volgens Binnenlandse Zaken in Madrid raakten ook 33 leden van de Guardia Civil en Policía Nacional gewond.

LEES OOK: Vlaamse prof hard aangepakt in Barcelona: “Een van de meest beangstigende momenten uit mijn leven”

Verhitte discussies

Beelden van het politiegeweld deden ook snel buiten Spanje de ronde en zorgden de hele dag voor verhitte discussies tussen voor- en tegenstanders van de volksraadpleging. De beelden van bebloede gezichten, huilende kinderen en meedogenloos optredende politietroepen kunnen premier Mariano Rajoy nu fataal worden, want zijn conservatieve minderheidsregering heeft de troepen gestuurd en blijkbaar met de opdracht om hardhandig op te treden.

Catalanen vieren op straat na gewelddadig referendum: “Het recht verdiend om een staat te zijn”
Foto: EPA-EFE

Zelfs een overtuigd tegenstander van het referendum en de onafhankelijkheid schudde over zoveel brutaal geweld met verbijstering het hoofd. Een van de meest gerenommeerde tv-journalisten van Spanje, Jordi Évole, die de illegale bevraging tot nog toe fel had gehekeld, postte op Twitter: “Degenen die dit plan ter voorkoming van het referendum hebben bedacht, beseffen waarschijnlijk niet dat ze wellicht het definitieve vertrek van Catalonië hebben ingeleid.”

“Onaanvaardbaar en buitensporig”

De invloedrijke voorzitter van de Catalaanse socialisten (PSC), Miquel Iceta, tegenstander van de separatisten, riep Rajoy en ook Puigdemont wegens de gebeurtenissen van zondag op om af te treden “indien ze er niet in slagen de situatie te normaliseren”. Het “onaanvaardbare” en “buitensporige” politiegeweld moet onmiddellijk gestopt worden. Ook de vroegere voetbalvedette van Barcelona, Xavi, sprong uit zijn vel: “Wat vandaag in Catalonië gebeurt, is een schande”, verklaarde de anders timide wereldkampioen van 2010 in een videoboodschap.

Rajoy, die tot het laatst elke dialoog met de separatisten had geweigerd en tot zondagnamiddag in alle talen publiekelijk zweeg, was eerder al door de gezagsgetrouwe conservatieve krant ABC gewaarschuwd: De premier zal het gelag moeten betalen, indien het in Catalonië verkeerd afloopt.

319 stembureaus gesloten

De woordvoerder van de Generalitat de Catalunya, Jordi Turull, zei zondagavond in een eerste balans dat ondanks de maatregelen van de staatspolitie om de stemming te voorkomen van de 2.315 voorziene kiesbureaus er slechts 319 gesloten bleven. De getroffen kiezers mochten echter uitwijken naar een ander stemlokaal, ook al waren ze daar niet geregistreerd. “Als er een dag is, dat het zin heeft om te gaan stemmen, dan was het vandaag wel”, zei hij. Turull noemde de “onderdrukking door de Spaanse staat” een “schande voor Europa” en een “internationaal schandaal”.

“Geen referendum”

De Spaanse premier heeft na het omstreden referendum de “macht” van de Spaanse staat beklemtoond. Er was zondag “geen referendum, maar een enscenering”, verklaarde de conservatieve politicus Rajoy zondagavond aan de pers in Madrid.

“De Spaanse staat heeft bewezen dat ze met alle haar ter beschikking staande rechtsmiddelen kan reageren op elke provocatie”, zei hij nog. “De Catalaanse regionale regering heeft fundamentele rechten geschonden en tegen de wettelijkheid van de democratische samenleving gehandeld. Dit was een aanfluiting van de democratie.”

Rajoy wees met beschuldigende vinger naar de Catalaanse regionale regering voor het gewelddadig optreden van de staatspolitie. “De verantwoordelijken zijn zij die de wet hebben overtreden”, zei de Spaanse premier. “Wij hebben enkel onze plicht vervuld en de wet gevolgd.”

Het was de eerste keer op de dag van het referendum dat Rajoy publiekelijk iets van zich liet horen.

Zege

De stembureaus zijn zondagavond om 20 uur gesloten. Terwijl de stemmen werden geteld, kwamen in meerdere steden al mensen de straat op om de overwinning te vieren.

Na middernacht maakten de regionale autoriteiten in een persconferentie bekend dat de Catalanen met een meerderheid van 90 procent voor onafhankelijkheid hebben gestemd.

Volgens woordvoerder van de Generalitat de Catalunya Jordi Turull werden 2,26 miljoen stemmen geteld. Volgens de Catalaanse overheid stemden 2.020.144 Catalanen (90,09 procent) “ja”, terwijl er slechts 176.565 (7,87 procent) “nee”-stemmen werden geteld. Er waren ook 45.586 (2,03 procent) blanco en 20.129 (0,89 procent) ongeldige stemmen. Turull benadrukt dat de bekendgemaakte resultaten niet de door de Spaanse politie in beslag genomen stembiljetten bevatten.

Het hoofd van de Catalaanse regionale regering, Carles Puigdemont, had in een toespraak eerder op de avond al aanspraak gemaakt op de onafhankelijkheid. “Burgers van Catalonië, wij hebben het recht gewonnen om een onafhankelijke staat te hebben in de vorm van een republiek”, verklaarde hij.

Puigdemont bedankte de “miljoenen” Catalanen die ondanks de tegenwerking van de Spaanse overheid en het hardhandig optreden van de ordediensten zondag zijn gaan stemmen.

De president van de Generalitat de Catalunya gaf voorts aan dat het resultaat van het onafhankelijkheidsreferendum “in de komende dagen” aan het parlement zal worden overgemaakt, zodat dat in het geval van een overwinning voor het “ja”-kamp aan een nieuwe wet en een onafhankelijkheidsverklaring kan werken.

Puigdemont riep de EU ook op om rekening te houden met de Catalaanse eisen en om “snel te handelen”. “De Europese Unie kan niet langer de andere kant op kijken”, luidde het. “Wij zijn Europese burgers en zijn het slachtoffer van schendingen van onze rechten en vrijheden.”

Staking

Een veertigtal vakbonden en politieke en sociale bewegingen riepen zondagavond op tot een algemene staking op dinsdag. Daarmee willen ze protesteren tegen het optreden van de regering om het onafhankelijksreferendum te vermijden.

Er is een “daadkrachtig antwoord” op de repressie nodig, zegt Dolors Lobet van de grootse vakbond in Spanje, CCOO, na een vergadering met vertegenwoordigers van de verschillende organisaties.

Catalanen vieren op straat na gewelddadig referendum: “Het recht verdiend om een staat te zijn”
Foto: sdb
Catalanen vieren op straat na gewelddadig referendum: “Het recht verdiend om een staat te zijn”
Foto: EFE