Wetenschappers brengen genetische afstamming van onze huiskatten in kaart

Print
Wetenschappers brengen genetische afstamming van onze huiskatten in kaart

Foto: AP

Brussel -

Een groot deel van de huiskatten in de hele wereld stamt af van gedomesticeerde katten die omstreeks 500 voor Christus in Egypte leefden. Dat is eigenaardig want de oudst gedateerde huiskatten woonden niet in Egypte maar in de Levant of de vruchtbare sikkel, ten tijde van de eerste Neolithische bewoners, bijna 10.000 jaar geleden. Tot die bevinding komt een internationaal team van wetenschappers, waaronder Claudio Ottoni van het Centrum voor Archeologische Wetenschappen van de KU Leuven en Wim Van Neer van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen in Brussel. De studie verschijnt maandag in Nature Ecology and Evolution.

De verspreiding van de huiskat over de rest van de oude wereld gebeurde in twee vlagen: 6.000 jaar geleden is de uit de Levant afkomstige variant in de Balkan te vinden. Veel later gebeurde een tweede belangrijke kolonisatie vanuit Egypte, tijdens de Ptolemaïsche en Romeinse periode, ergens vanaf 300 jaar voor onze jaarrekening.

Scheepskatten

“De huiskat deed het in Egypte erg goed”, zegt Wim Van Neer. “Het zou kunnen dat ze daar, net als in het Oude Nabije Oosten, ter plekke is gedomesticeerd uit de lokale wilde katten. Maar het is ook mogelijk dat ze in Egypte huiskatten uit de Levant hebben geïmporteerd of dat ze zijn meegekomen als scheepskatten uit dezelfde regio. In die tijd waren katten al ingeburgerd als noodzakelijke bewoners van vrachtschepen.”

Katten waren erg in de mode in het oude Egypte, al van voor de faraonische tijd. Op verschillende plaatsen werden katten begraven met hun eigenaars. Zo werden in een elite-begraafplaats in Hierakonpolis zes katten in een graf aangetroffen die, met een datering van 3.700 voor Christus, bijna 2.000 jaar ouder waren dan de katten van de farao’s tijdens het Midden Rijk.

Vikings

De katten raakten tijdens de Grieks-Romeinse tijd verder verspreid over Europa en het Euraziatisch continent, via de Romeinse kolonisatie. Er werd zelfs Egyptisch katten-DNA gevonden in een kat uit de vikinghaven van Ralswiek, in het noorden van Duitsland.

Alle vroege katten hadden een streepjespatroon, zoals hun wilde voorouder. Pas in de middeleeuwen duiken de eerste katten met een vlekkenpatroon op.

Onze huiskatten stammen met zekerheid niet af van onze eigen inheemse wilde katten (Felis silvestris silvestris). Die zijn erg schuw, laten zich niet benaderen, ook niet met voedsel, en mijden contact met mensen. Wel is er in de loop van de tijd vermenging geweest van huiskatten met de wilde kat. Tijdens de tijd van de grote ontdekkingsreizen werden de huiskatten verder meegevoerd tot in de nieuwe wereld.