Dit artikel is exclusief voor jou.

Dit exclusieve artikel lezen? Doe het gratis >

Vijf vragen over de lage-emissiezone in Antwerpen: gaat de luchtkwaliteit nu echt verbeteren?

Vijf vragen over de lage-emissiezone in Antwerpen: gaat de luchtkwaliteit nu echt verbeteren?

Foto: JVdP

Antwerpen -

In Europa zijn er reeds 200 steden die over een lage-emissiezone (LEZ) beschikken. In eigen land bijt Antwerpen de spits af. Voor 20% van de voertuigen die nu in de stad rondrijden betekent de maatregel dat ze niet meer of onder voorwaarden de stad binnen de Singel of Linkeroever binnen mogen. De invoering van de zone moet ervoor zorgen dat de luchtkwaliteit in Antwerpen de volgende jaren fel verbetert.

In een reeks van 5 afleveringen kijkt Gazet van Antwerpen vooruit op de invoering van de lage-emissiezone in Antwerpen. Dit eerste artikel is gratis beschikbaar voor iedereen. De andere artikels zijn exclusief voor abonnees van Gazet van Antwerpen. Wil jij ook alles te weten komen over de lage-emissiezone, dan kan je hier een gratis proefabonnement van 7 dagen nemen en mee genieten van ons GVA+ aanbod.

Ondanks een sensibiliseringscampagne bestaat er nog steeds veel onduidelijkheid over de LEZ. En sommige critici stellen zich ook vragen bij het nut van dergelijk initiatief. Enkele antwoorden op de meest prangende vragen.

Vijf vragen over de lage-emissiezone in Antwerpen: gaat de luchtkwaliteit nu echt verbeteren?
Foto: JVdP

1. Waarom is de LEZ nodig?

“Antwerpen heeft een acuut probleem met de luchtkwaliteit. En dat heeft een impact op de gezondheid van de burgers. Door de LEZ in te voeren kunnen we de uitstoot van fijn stof met 41% en de uitstoot van roet met 60% terugdringen tegen 2020”, zegt de Antwerpse schepen van Leefmilieu Nabilla Ait Daoud (N-VA).

Volgens Roeland Samson, bio-ingenieur aan de Universiteit Antwerpen (UA), is de LEZ een goede keuze. “De LEZ zal ervoor zorgen dat de luchtkwaliteit lokaal verbetert. En dat is belangrijk, want de slechte lucht leidt tot vroegtijdige overlijdens en ziekten zoals kanker en zelfs dementie. Alle onderzoeken van de Wereldgezondheidsorganisatie tonen aan dat vooral diesel zeer schadelijk is voor de gezondheid. De ergste vervuilers weren is een stap in de goede richting.”

2. Is de LEZ groot genoeg?

“Antwerpen heeft in 2012 een haalbaarheidsstudie laten uitvoeren. Daaruit blijkt dat dit gebied het best te controleren valt. Een kleinere zone heeft veel minder gezondheidseffect dan we willen. Een grotere zone is moeilijker om mee te starten. Met deze zone mogen we een maximaal effect verwachten. Dit gebied is ook goed te controleren, waardoor niemand door de mazen van het net glipt”, zegt hoofd van Energie en Milieu Antwerpen, Filip Lenders, die het project leidt.

Vijf vragen over de lage-emissiezone in Antwerpen: gaat de luchtkwaliteit nu echt verbeteren?
Foto: JVdP

“We gaan de LEZ invoeren in de kernstad, inclusief kaaien, Leien en de Singel. Ook Linkeroever zit in de zone. Dat is een gebied van ongeveer 22 vierkante kilometer met ruim 200.000 inwoners. Dat is een ambitieuze start en op termijn bestaat de mogelijkheid om de zone uit te breiden tot in de districten. Sommige zones in het buitenland zijn veel kleiner dan die we in Antwerpen gaan introduceren”, zegt Ait Daoud.

3. Is een LEZ alleen voldoende?

“Het is toe te juichen dat Antwerpen hiermee start. Maar er is uiteraard meer nodig. Het is een gemiste kans dat de LEZ niet in heel Vlaanderen wordt ingevoerd. Pas dan zou de luchtkwaliteit erop vooruitgaan. Maar ik hoop en verwacht dat ook andere steden en gemeenten dit voorbeeld zullen volgen”, zegt Roeland Samson.

Vijf vragen over de lage-emissiezone in Antwerpen: gaat de luchtkwaliteit nu echt verbeteren?
Foto: JVdP

Verder vindt de bio-ingenieur dat er moet ingezet worden op snel en efficiënt openbaar vervoer. “Pas als mensen in het openbaar vervoer een goed alternatief vinden, zullen ze bereid zijn om de auto vaker aan de kant te laten staan. Daarnaast moet massaal worden ingezet op duurzame energie. In Nederland willen ze tegen 2035 alle voertuigen op diesel en benzine weren. Dat is echt een stap vooruit.”

Nabilla Ait Daoud legt de focus vooral op de verbetering van de lokale luchtkwaliteit. “Het argument dat het verkeer op de Ring de effecten van de LEZ tenietdoet, klopt niet. Een LEZ is vooral efficiënt in de dichtbevolkte zones rond het centrum en heeft een groot effect op ultrafijn stof. Voor de Ring is er een andere oplossing nodig. Maar daar wordt aan gewerkt.”

4. Zijn er kinderziekten in de LEZ?

“We zijn al vier jaar bezig met de invoering van de LEZ en zijn dus zeer goed voorbereid. En er is een sluitend netwerk van ANPR-camera’s waardoor we een zeer performante handhaving kunnen garanderen. Daardoor is het systeem veel gebruiksvriendelijker dan in pakweg Duitsland waar ze met vignetten werken. Bij ons volstaat registeren indien dit nodig is. Zelfs tot 24 uur na het binnenrijden van de LEZ”, zegt de schepen.

“De regelgeving is in orde. Net zoals de camera’s waarmee we de LEZ gaan controleren. Belgen die met een goedgekeurde auto rijden, hoeven zich – net zoals de Nederlanders – niet te registreren. Voor automobilisten die in aanmerking komen voor een uitzondering of tijdelijke toelatingen volstaat het om zich te registreren. Bovendien zullen we in februari mensen die de regels overtreden een brief sturen waarin we hen de regels uitleggen. Zo hebben ze de tijd om zich in regel te stellen. Pas in maart wordt er bekeurd”, zegt Filip Lenders.

Vijf vragen over de lage-emissiezone in Antwerpen: gaat de luchtkwaliteit nu echt verbeteren?
Foto: JVdP

5. Heeft de LEZ nadelen?

“We verwachten geen valkuilen. Ook de overheid zelf heeft maatregelen genomen. Ons eigen wagenpark is aangepast aan de normen. Ook de minder evidente voertuigen zoals de vuilniswagens. Daarnaast zetten we ook in op alternatieve aandrijvingen zoals CNG en elektriciteit”, zegt Ait Daoud.

“Voor de LEZ in Antwerpen zie ik geen nadelen. Behalve dan dat mensen hun vervuilende auto’s vaker in de randgemeenten zullen parkeren. Maar dat kan er alleen toe leiden dat ook deze gemeenten versneld een eigen LEZ zullen invoeren, wat alleen maar positief is. Ik hoop wel dat andere gemeenten dezelfde normen zullen hanteren als Antwerpen. Want als daar andere voorwaarden worden gesteld, wordt het voor de automobilisten op de lange duur onmogelijk om nog te weten waar je wel en niet mag rijden”, besluit Roeland Samson.

Rotterdamse lucht gezonder in een jaar tijd

Rotterdamse lucht gezonder in een jaar tijd Foto: gemeente rotterdam

In Rotterdam is in een jaar tijd 20% minder roet de lucht ingeblazen dankzij de invoering van de milieuzone. Ook de uitstoot van stikstofoxiden is met 5 tot 10% afgenomen.

Rotterdam had al een milieuzone voor vervuilende vrachtwagens. Sinds begin 2016 worden in de stad, binnen de Ring, dieselauto’s van voor 2001 en benzineauto’s van voor juli 1992 geweerd. Het eerste halfjaar werd er wel gecontroleerd, maar niet geverbaliseerd.

Uit tussentijds onderzoek blijkt dat er op ongeveer een jaar tijd minder luchtvervuiling is op de drukke wegen in de milieuzone. “Dat komt vooral door minder oude personenauto’s op benzine en diesel in de milieuzone”, zegt de Rotterdamse schepen van Leefmilieu en Mobiliteit, Pex Langenberg.

In november 2015 was nog bijna 2% van de voertuigen die in de milieuzone reden te oud en vervuilend. Dat aantal is sinds de invoering van de milieuzone drastisch gedaald, naar nog geen 0,10%.

Dagelijks 200 ‘slechte’ auto’s

Dagelijks rijden er bijna 500.000 auto’s de milieuzone in en uit. Volgens het onderzoek reden er eind vorig jaar dagelijks nog ongeveer 100 tot 200 auto’s de milieuzone in die er niet mogen zijn.

Voertuigen die niet aan de eisen voldoen, maar nu toch de milieuzone inrijden, krijgen een boete van 90 euro. Net zoals in Antwerpen gelden er in Rotterdam uitzonderingen. Onder meer voor mindervaliden.

Verder heeft Rotterdam ‘slooppremies’ voor vervuilende auto’s die variëren tussen de 1.000 en 2.500 euro. Zo’n 4.000 mensen hebben hun auto reeds binnengebracht voor te laten slopen.

Nog strenger

Vanaf 1 januari 2018 verhoogt Rotterdam de eisen voor dieselauto’s. Dan zullen enkel voertuigen jonger dan 2005 nog de zone binnen mogen.

Deze maatregel wordt niet overal op gejuich onthaald. Onder meer ondernemers vrezen dat ze dan een groot aantal van hun bestelwagens zullen moeten vervangen. Maar het lijkt er niet op dat Rotterdam haar voornemen zal intrekken.

Nederland heeft nu dertien steden en gemeenten met een milieuzone. De verwachting is dat dit aantal nog verder zal toenemen.

“Milieuzone heeft sowieso positief effect”

“Milieuzone heeft sowieso positief effect” Foto: stad keulen

In Keulen is er sinds 2008 een milieuzone ingevoerd. “In Duitsland zijn er jaarlijks meer dan 10.000 vroegtijdige sterfgevallen door stikstof”, zegt Dorothee Saar van de Duitse milieubescherming.

Sinds 2016 is de milieuzone in Keulen uitgebreid en gelden er in sommige delen van de stad, vooral woonwijken, strengere regels dan elders. Onder meer voor oldtimers die een blauw vignet hebben. In de rest van de stad is dat een groene of gele sticker.

Groene stickers worden overhandigd aan auto’s met benzine-, lpg- en hybridemotoren van na 1992, of aan auto’s met dieselmotoren van 2006 en later. Gele stickers zijn bestemd voor auto’s met dieselmotoren gebouwd tussen 2001 en 2006. Bestuurders met een gele sticker mogen vooral de drukbevolkte delen en het centrum van de stad niet binnen. Wie een rode sticker heeft, wordt uit het grootste deel van Keulen geweerd. Alleen een groene sticker laat automobilisten toe om vrijwel overal te rijden.

Moeilijk te meten

“De jongste jaren zijn de emissies in het verkeer sterk afgenomen. Dat komt vooral door de strengere Europese wetgeving waardoor auto’s milieuvriendelijker zijn geworden”, zegt de Duitse fijnstofspecialist van het Umweltbundesamt, Marcel Langner.

De invloed van milieuzones op de verbetering van de luchtkwaliteit is volgens de professor moeilijk te meten. “Maar dat er een positief effect is, staat buiten kijf. Het Umweltbundesamt heeft berekend dat een totale fijnstofreductie van 10% mogelijk is op de middellange termijn. Op dit moment haalt Keulen dat resultaat nog niet. Om de luchtkwaliteit te verbeteren, zouden in steden alle bouwmachines en binnenschepen met een filter moeten worden uitgerust.”

Pakkans

Jaarlijks worden er in Keulen slechts enkele tientallen automobilisten betrapt in milieuzones waar ze niet mogen komen. Dat is volgens Marcel Langner omdat er intensief gecontroleerd wordt. “In Berlijn bijvoorbeeld ligt de pakkans veel lager.”

In tegenstelling tot Antwerpen, waar cameracontroles zullen zijn, moeten Duitse automobilisten eerst een vignet kopen voor ze een milieuzone binnen mogen. “Dat werkt soms verwarrend en leidt ertoe dat mensen bewust of onbewust illegaal een zone inrijden.”

Meest gelezen GVA+

Sportartikels voor abonnees