Magistraten: en nu graag ook wat zelfkritiek

Print
Magistraten: en nu graag ook wat zelfkritiek

Foto: Photo News

Het moet ze bij de N-VA toch wel een fijn glimlachje ontlokt hebben: ook Hans Bonte, socialistisch burgemeester van Vilvoorde, neemt de rechters in dit land op de korrel. Hij gebruikte daarbij zelfs het woord ‘wereldvreemd’. Net die term was zo ongeveer de rode lap in alle kritiek bij de visumrel een maand geleden, toen magistraten oordeelden dat ons land een humanitair visum moet toekennen aan een Syrische familie terwijl de Dienst voor Vreemdelingenzaken en staatssecretaris Theo Francken (N-VA) dat niet wilden. De N-VA-top reageerde furieus. Voorzitter Bart De Wever ging het verst en beschuldigde de rechters zelfs van activisme: zij zouden in plaats van de verkozenen het beleid willen bepalen.

De storm van kritiek die toen losbarstte over deze vermeende aanval op de rechtsstaat, bleef nu grotendeels achterwege. Al had de sp.a gisteren wel het fatsoen om ook nu afstand te nemen van de uitspraken die rechtstreeks de rechterlijke macht viseren, al kwamen ze dan van een partijgenoot.

Intussen zindert de kritiek van Bonte wel na. Politici moeten zich hoeden voor directe kritiek op uitspraken van rechters, dat is evident. En populistische aanvallen op mogelijk wereldvreemde rechters brengen misschien stemmen op, ze dienen het publieke debat niet en tasten de geloofwaardigheid van de rechtsstaat aan. Als politici smalend over rechters spreken, waarom zou de gewone burger er dan nog respect voor moeten opbrengen? Het is een hellend vlak waar we beter af blijven.

Maar wat te doen als rechters manifest tekortschieten? Wat als je, zoals Bonte, een duidelijk falen ziet van met name Brusselse Franstalige jeugdrechters om adequaat om te gaan met het probleem van radicaliserende jongeren? Wat als een partij ervan overtuigd is, zoals de N-VA eerder, dat rechters buiten hun boekje gaan?

Zulke discussies moeten kunnen worden gevoerd. Maar de grootste behoedzaamheid is hierbij geboden. Elke zweem van populisme – mikken op de onderbuik van de kiezer – is uit den boze. Het specifiek viseren van een rechtbank, een magistraat of een vonnis, kan eigenlijk niet, hoewel het, zoals in voorkomende gevallen, moeilijk te mijden lijkt. Maximaal moeten de geëigende rechtsmiddelen worden gebruikt. Zo ligt de visumzaak nu voor bij het Europees Hof van Justitie. En misschien mogen we toch vragen van de magistraten dat ze niet alleen, zoals Brussels rechtbankvoorzitter Luc Hennart gisteren, fel uithalen naar politici die over de schreef gaan, maar dat ze die kritische blik ook af en toe op de eigen beroepsgroep richten.