Slimme aanmaningsbrief levert fiscus 18 miljoen euro op: “Miraculeuze resultaten”

Print
Slimme aanmaningsbrief levert fiscus 18 miljoen euro op: “Miraculeuze resultaten”

Foto: Photo News

Wie de afgelopen maanden zijn personenbelasting niet op tijd betaalde, is door de fiscus genudged. In plaats van de klassieke aanmaningsbrief kregen wanbetalers spits geschreven herinneringsbrieven in de bus, opgesteld door gedragseconomen en sociale wetenschappers. Gevolg? Meteen 18 miljoen euro extra op de rekening van de fiscus.

Het principe van nudging – mensen subtiel een duwtje in de goede richting geven – komt overgewaaid vanuit Groot-Brittannië waar ex-premier David Cameron er een grote voorstander van is. “Bij nudging gebruiken we technieken uit de psychologie en gedragswetenschappen om het gedrag van mensen positief te beïnvloeden”, legt Jan-Emmanuel De Neve uit, professor gedragseconomie aan de universiteit van Oxford.

Hij werkte de voorbije maanden bij de FOD Financiën mee aan een van de grootste nudging-experimenten tot dusver. De fiscus steekt immers al jaren noodgedwongen veel geld en werkuren in het invorderen van niet-betaalde belastingen. En ook voor de wanbetalers is dat geen goede zaak: “Ze krijgen uiteindelijk nalatigheidsintresten aangerekend, mogelijk een deurwaarder aan huis, of zelfs loonbeslag”, aldus Luc De Dobbeleer, administrateur-generaal Inning en Invordering.

Dus deed de FOD Financiën een beroep op de modernste technieken om al die laattijdige betalingen te stoppen. Meer dan 200.000 mensen die hun personenbelasting niet tijdig betaalden, kregen de afgelopen maanden een allesbehalve klassieke aanmaningsbrief in de bus.

“We hebben de standaardbrief om te beginnen fors vereenvoudigd, duidelijker en directer gemaakt. Maar ook persoonlijker, door de belastingplichtige bij zijn naam aan te spreken. En de belangrijkste informatie hebben we bovenaan op de brief gezet, in een andere kleur”, legt projectleider Maarten Luts uit.

Slimme aanmaningsbrief levert fiscus 18 miljoen euro op: “Miraculeuze resultaten”
De Neve Foto: Filip De Smet

Zeven varianten

Van de moderne aanmaningsbrief werden zeven varianten gemaakt. “Zo waren er brieven waar we aan toevoegden dat de meeste andere mensen wél op tijd betaalden”, vertelt Luts. “Of in een andere versie beklemtoonden we dat belastingen nodig zijn om de gezondheidszorg, het veiligheidsapparaat en het onderwijs te betalen.”

De Neve spreekt van bijna miraculeuze resultaten. “Het aantal mensen dat meteen deed wat de fiscus vroeg, steeg met liefst 17 procent, simpelweg door de wanbetalers anders aan te spreken.”

De dagen nadat de brieven aankwamen, werd 18 miljoen euro meer achterstallige belastingen betaald dan met de oude aanmaningsbrief. Zo spaart de overheid geld uit, omdat ze veel minder wanbetalers op de hielen moet blijven zitten. De Neve schat die besparing al snel op meer dan 1 miljoen euro.

Vlaamse overheid

De versie van de brief waarin heel duidelijk op de financiële sancties werd gewezen, deed de meeste mensen direct betalen. En ook de brief waarin stond dat essentiële overheidstaken in het gedrang kwamen als je niet betaalde, deed het zeer goed. “We gaan die twee brieven nu verder verfijnen, in de hoop het effect nog te vergroten”, zegt Luts.

Of nudging-technieken dan niet wennen, waardoor ze hun kracht verliezen? De Neve denkt van niet: “Omdat het inspeelt op het menselijke gedrag. En omdat je ook niet elke dag zo’n brief krijgt.”

Slimme aanmaningsbrief levert fiscus 18 miljoen euro op: “Miraculeuze resultaten”
Een voorbeeld van hoe zo’n brief er zou kunnen uitzien