Onderzoek naar luchtkwaliteit motiveert deelnemers om wagen aan de kant te laten

Print
Antwerpen - De verkeersdrukte in de straat en de nabijheid van de Ring zijn de belangrijkste factoren die de variatie in luchtkwaliteit tussen straten verklaren. Dat zijn de voornaamste conclusies uit het grootschalige luchtkwaliteitsonderzoek CurieuzeNeuzen, dat kon worden uitgevoerd dankzij de medewerking van 2.000 burgers. Die vernemen komende zondag de definitieve en gedetailleerde resultaten in De Roma.

Aan 2.000 Antwerpenaren werd gevraagd om een maand lang een meettoestel aan hun gevel te bevestigen om de luchtkwaliteit in hun straat te meten. Het was de eerste keer dat in Europa op een dergelijk grote schaal een citizen-scienceproject rond luchtkwaliteit uitgerold werd. Naast gezinnen (1.840 meetpunten) deden ook scholen (51), bedrijven (55), verenigingen (15) en ziekenhuizen (10) mee. Er zijn ook 35 meetsets opgehangen in Antwerpse parken en op bruggen over de Ring. 98 procent van de deelnemers leverde de meetinstallatie weer in, een uitzonderlijk hoog percentage.

Street canyons

De resultaten van CurieuzeNeuzen geven een duidelijk inzicht in hoe de luchtkwaliteit varieert van straat tot straat, en van wijk tot wijk. De laagste NO2-concentraties werden opgetekend in verkeersluwe oases in de binnenstad, zoals het stadspark en de zoo, en het verkeersvrije Groen Kwartier (voormalig militair hospitaal) in Berchem. Zeer hoge concentraties werden dan weer gemeten langs de Singel, op drukke verkeerspunten en in zogenaamde street canyons. Dat zijn smalle straten met druk verkeer, waar de luchtvervuiling blijft hangen en zich ophoopt. Op wijkniveau worden de hoogste waarden gemeten in het noordoosten en oosten van de binnenstad (o.a. Borgerhout, Stuivenberg, Dam en Oud-Berchem). Verder weg van de stad, zoals in Hoboken en op Linkeroever, worden de laagste waarden gemeten. De afzetting van fijnstof op de borden volgt gelijkaardige trends.

In grote lijnen komen de resultaten goed overeen met de voorspellingen van het computermodel. Maar er zijn ook interessante verschillen. De CurieuzeNeuzen-resultaten geven duidelijk aan dat een aantal belangrijke street canyons tot nu toe onder de radar zijn gebleven, zoals de Osystraat/Van Maerlantstraat, Kerkstraat/Lange Beeldekensstraat, Sergeyselsstraat en Borsbeekstraat. Globaal geven de CurieuzeNeuzen-data hogere concentraties in straten met druk verkeer.

Een detailanalyse van de resultaten verklaart waarom luchtkwaliteit in de ene straat beter scoort dan in een andere. De lokale verkeersintensiteit en de nabijheid van de Ring en de Singel zijn daarbij de twee meest doorslaggevende factoren. Maar ook een weinig efficiënte ventilatie van de straat draagt bij tot verhoogde concentraties. Hoe smaller de straat, hoe minder vat de wind heeft, waardoor uitlaatgassen trager opwervelen naar hogere luchtlagen.

Sensibiliserend effect

Naast de zeer gedetailleerde en brede resultaten die het onderzoek opleverde, heeft de hele meetcampagne ook een sensibiliserend effect gehad, zo zeggen de initiatiefnemers. “Door hun deelname aan het project zijn de deelnemers veel alerter voor de problematiek en blijken ze ook veel positiever te staan ten opzichte van initiatieven zoals autodelen of meer milieuvriendelijke stadsdistributiesystemen voor internetpakjes zodat vrachtwagens niet langer de stad in moeten rijden”, zegt dokter Huib Huyse, die de enquêtes begeleidde vanuit HIVA-KU Leuven.

 “Uit de enquête blijkt dat ongeveer twee derde zich vóór het project al meer verplaatste met de fiets en minder met de auto, na het onderzoek is die groep gegroeid tot bijna 90 procent.”

Lage-emissiezone

Antwerps schepen van Milieu Nabilla Ait Daoud (N-VA) ziet in het onderzoek een bevestiging van nut van het huidige beleid. “Uit het onderzoek blijkt dat lokaal verkeer in de straat een impact heeft op de lokale luchtkwaliteit. De stad voelt zich daarom gesterkt in haar voornemen om een lage-emissiezone in te voeren, net omdat deze maatregel de uitstoot van al het lokale verkeer in de binnenstad en de Singel aanpakt”, zegt schepen Ait Daoud.

“Behalve de lage-emissiezone zal ook het stelselmatig afbouwen van buslijnen die in de binnenstad parallel rijden aan tram of metro een grote verbetering met zich meebrengen”, vult schepen van Mobiliteit Koen Kennis (N-VA) aan. “Daarnaast zal de stadsbrede invoering van de zone 30 ook in de districten de luchtkwaliteit verbeteren.” Kennis zegt voorts dat een (gedeeltelijke) overkapping van de Ring en de uitvoering van het Oosterweelproject een zeer grote bijdrage moeten leveren aan de verbetering van de luchtkwaliteit.

Overkapping

Burgerbeweging Ringland concludeert dan weer dan enkel een volledige overkapping soelaas kan bieden, als ook een ‘modal shift’ naar meer duurzame vervoermiddelen.  “Hoe meer mensen te voet gaan, met de fiets rijden of het openbaar vervoer gebruiken, hoe vlotter het  - noodzakelijke - autoverkeer in de stad.”

Immo in de regio

Auto's in de kijker

Jobs in de regio