Dossier Oosterweel

Een overzicht van de huidige stand in acht prangende vragen

Oosterweel: kunt u nog volgen?

Print
  Oosterweel: kunt u nog volgen?

Foto: RR

Antwerpen -

De voorbije week kwam er weer beweging in het dossier van Oosterweel. En ook de komende week kan belangrijk worden. Maar kunt ú nog volgen? Na twintig jaar is het grootste Vlaamse infrastructuurproject aller tijden een kluwen waarin een kat haar jongen niet meer vindt. Wij helpen u weer op weg met een overzicht.

1. Wat is de discussie?

  Oosterweel: kunt u nog volgen?
Foto: RR

De Vlaamse regering en het Antwerpse stadsbestuur willen de Antwerpse Ring sluiten met een bijkomende Scheldekruising: de Oosterweelverbinding. De overheid wil dat doen op het BAM-tracé, waarbij Oosterweel aansluit op de Ring via de Hollandse Knoop, een complex van 25 rijstroken in Borgerhout, vlak bij het Sportpaleis.

De actiegroepen verzetten zich tegen dat tracé, dat volgens hen funest is voor de leefbaarheid van de naburige woonwijken. Zij stellen voor om het tracé drie kilometer meer naar het noorden te verleggen, zodat Oosterweel door de weinig bevolkte haven loopt en aansluit op de Ring in Ekeren, waar de snelwegen A12 en E19 samenkomen. Daarnaast is er ook nog Ringland, de populaire burgerbeweging die ijvert voor de overkapping van de Antwerpse Ring. Ringland heeft zich lang niet bemoeid met de tracékeuze, maar is nu tot de conclusie gekomen dat de volledige overkapping niet mogelijk is in combinatie met het BAM-tracé.

En ten slotte hangt Oosterweel ook nog samen met de aanleg van enkele nieuwe verbindingswegen die verkeer van de Ring zouden moeten weghalen: de verbinding Ekeren-Wommelgem-Wilrijk (A102/R11bis) en een complex van verbindingen op de linkeroever. Dat zijn de ‘bretellen’ waarvan geregeld sprake is.

2. Wat is er in eind mei 2016 precies gebeurd?

De actiegroepen stRaten-generaal en Ademloos maakten dinsdag bekend dat ze bij het stadsbestuur een formulier hebben aangevraagd om handtekeningen te verzamelen voor de organisatie van een lokale volksraadpleging. Een dag later sloot Ringland zich aan bij de keuze voor het zogenaamde Haventracé. Het stuurt daarvoor een memorandum naar de regering, met handtekeningen van 130 prominente Antwerpse academici en zakenlui.

3. Komt er nu zeker een referendum?

  Oosterweel: kunt u nog volgen?
Actievoerders Wim van Hees en Manu Claeys vieren hun overwinning op het referendum in 2009. Foto: Jimmy Kets

Nee, dat is nog niet zeker. De actiegroepen geven de regering nog even tijd om haar beslissing bij te sturen. Eind juni dient de regering een bouwaanvraag in voor het gedeelte van Oosterweel op de linkeroever. Tegen januari 2017 wil ze hetzelfde doen voor het luik op de rechteroever. Dan zal ook het Antwerpse stadsbestuur een advies aan de regering moeten geven. Een eventueel referendum moet dus voor die tijd worden georganiseerd. Dat zou bijvoorbeeld in december kunnen gebeuren.

Als de actiegroepen er de komende maanden in slagen om de handtekeningen te verzamelen van een tiende van de Antwerpse bevolking (ongeveer 52.000 handtekeningen), dan voldoen ze aan de wettelijke normen en is het stadsbestuur verplicht om een lokale volksraadpleging te organiseren.

Het resultaat van een referendum is overigens niet bindend, de overheid kan het naast zich neerleggen. Maar na het vorige referendum, in 2009, besloot ze om de bouw van het omstreden Lange Wapper-viaduct om te zetten in die van tunnels op hetzelfde BAM-tracé.

4. Wat zou de vraag van het referendum kunnen zijn?

De beslissing over de keuze van een tracé is in handen van de Vlaamse regering. Het Antwerpse stadsbestuur, waaraan het referendum is gericht, heeft enkel een adviserende functie.

Een mogelijke vraag is dus: “Moet het stadsbestuur aan de regering een positief advies geven over de aanleg van de Oosterweelverbinding op het BAM-tracé, ja of nee?”

5. Wanneer gaat de spade eindelijk in de grond?

Als het huidige plan van BAM doorgaat, dan kan volgend jaar, na het uitreiken van de eerste bouwvergunning, met de werkzaamheden worden gestart. In dat geval begint BAM op Linkeroever met de aanleg van een nieuwe tunnel onder de Schelde. Daarna zullen de verschillende onderdelen van Oosterweel op de rechteroever worden aangepakt. Het is de bedoeling dat het hele project in 2022 klaar is.

Dat wil zeggen: als het referendum en de daaropvolgende politieke besluitvorming geen roet in het eten gooien. En zelfs als dat niet gebeurt, zijn er nog wel wat andere obstakels. Zo loopt er bijvoorbeeld tegen Oosterweel nog een klacht van de actiegroepen en drie burgers bij de Raad van State. De uitspraak daarvan wordt ten vroegste dit najaar verwacht.

6. Wat gaat het project kosten en wie gaat dat betalen?

  Oosterweel: kunt u nog volgen?
Plannen van Oosterweel ter hoogte van het Noorderkasteel. Foto: ANTHONISSEN

Volgens de huidige berekeningen kost de Oosterweelverbinding 3,5 miljard euro. Het was aanvankelijk de bedoeling om dat bedrag op te brengen via publiek-private financiering, zoals dat bijvoorbeeld ook voor de Liefkenshoektunnel is gebeurd. Maar daar steekt Europa een stokje voor. Volgens Europa moet Vlaanderen het hele bedrag in de loop van de werkzaamheden opnemen in haar begroting. Dat wil zeggen dat Oosterweel van 2017 tot 2022 elk jaar een flink gat zal slaan in de begroting.

Het geïnvesteerde geld zal later wel worden terugverdiend via tolheffing bij de Antwerpse tunnels. Het is de bedoeling dat die tol het hoogst wordt bij de drukste tunnel (Kennedytunnel) en lager bij de tunnels die nog veel extra capaciteit kunnen verwerken (Liefkenshoek en eventueel Oosterweel).

Als er een grote overkapping van de Ring komt, dan zal die ook zorgen voor terugverdieneffecten. Op het dak van de Ring komt dan namelijk veel ruimte vrij voor vastgoedontwikkeling.

7. Wat zeggen de politieke partijen?

Minister-president Geert Bourgeois en minister van Mobiliteit Ben Weyts (N-VA) vragen de actiegroepen om hun verzet tegen Oosterweel te staken. De coalitiepartners CD&V en Open Vld stellen zich momenteel discreet op. De oppositiepartijen steunen de actiegroepen.

8. Wat zijn nu de volgende stappen in het dossier?

Donderdag organiseert de commissie Mobiliteit en Openbare Werken van het Vlaams Parlement een nieuwe ‘voortgangsrapportage’ om samen met onder meer BAM de stand van zaken in het dossier te bespreken. Die dag krijgt Ringland spreekrecht. En ook de Vlaamse intendant voor de overkapping van de Ring komt aan het woord.

Op 8 juni organiseren de actiegroepen in zaal Horta in Antwerpen hun twintigste infoavond. Voor die dag willen ze beslissen of ze beginnen met het verzamelen van handtekeningen. Als dat gebeurt, dan is ook Ringland van plan om zich bij de actie aan te sluiten.

Meer over Oosterweel