Wat is het fijn om oude Belg te zijn
03/09/'07
Net nu het land in een diepe identiteitscrisis is gedompeld, stoot een boek over de Oude Belgen in forse vaart naar de top van alle bestsellerlijsten. ”Zij dronken mede en dobbelden om de vrouwen”, zo leerden we vroeger.Auteur Ugo Janssens legt uit dat de Oude Belgen meer in hun mars hadden. Moord en verkrachting, maar ook ondernemingszin. Zo is Londen - en waarschijnlijk ook Parijs - gesticht door een Belgische stam.
De Oude Belgen - Geschiedenis,
leefgewoontes,mythe en werkelijkheid
van de Keltische stammen
staat deze week op 1 (Humo), 2
(Fnac), 4 (Standaard Boekhandel)
en kwam op 9 binnen bij
Knack. De ECI Boekenclub koos
De Oude Belgen als kroonboek
en verkocht zo 10.000 exemplaren
in twee maanden. En dat allemaal
zonder dat er veel drukte
werd om gemaakt. Dit is gewoon
het resultaat van mond-aanmondreclame.
Auteur Ugo Janssens (59) heeft
op zijn zachtst uitgedrukt een gemengde
loopbaan achter de rug.
Hij was o.a. sportjournalist (bij
Gazet van Antwerpen en Het
Laatste Nieuws), secretaris van
het BOIC, directeur van het
Olympisch Huis en commercieel
directeur bij verschillende bedrijven.
Dertien jaar geleden verhuisde
hij met zijn kinderen Hagen
en Eline naar Grand-Halleux
in de Hautes Ardennes.
”Daar heb ik mijn eerste boek geschreven”,
zegt de auteur. ”De
Historische Gids voor België, eigenlijk
een bundeling van historische
reportages rond 36 sites,
vier per provincie. Dat boek was
zo’n succes dat er al gauw werd
gedacht aan een opvolger. Zo
kwam ik op het idee om een boek
te schrijven over de Oude Belgen.
Er was al wel veel verschenen
over de Kelten, maar die boeken
gingen haast altijd over overzeese
Kelten en niet over de mensen
die hier hebben gewoond.”
Waar haalt u die interesse
voor de Oude Belgen?
Ugo Janssens: Ik raakte er in de
ban van toen ik de meester van
het derde studiejaar over hen
hoorde vertellen. Ik was ook gefascineerd
door de prenten van
Artis-Historia, vooral het beeld
dat nu op de cover van mijn boek
staat.
Op school leerden we dat de
Oude Belgen niet echt hebben
bestaan, want van België
was toen nog geen sprake.
Caesar deelde Gallië op in daar
waar de Belgae wonen, daar waar
de Acquitaniërs wonen en daar
waar de Galliërs wonen. Later
heeft men van die Belgae de Oude
Belgen gemaakt, een uitvindsel
natuurlijk. Het land waar de
Belgen woonden,was het gebied
tussen de Rijn, de Maas en de
Seine. Noord-Gallië dus.
Nee, zeker niet. Dat waren verschillende
stammen als de Menapiërs,
de Treviren, de Nerviërs
en de Morinen en die waren op
hun beurt nog eens onderverdeeld
in onderstammen. Je kunt
dat nog best vergelijken met de
indianen van Noord-Amerika. Je
had de stam van de Sioux en die
telde nog vele onderstammen als
de Zwartvoeten, de Tontons en de
Cree.
Die Oude Belgen, waren dat
nu Germanen of Kelten?
Deze streken waren een grensgebied.
Daarom waren de volkeren
die hier leefden een mix.
Slechts weinig volksgemeenschappen
staan als ‘zuiver’ Keltisch
te boek. De stammen die als
Keltisch staan aangeduid, zijn de
Morinen en Menapiërs uit het
kustgebied en de Atrebaten in
Frans-Vlaanderen. Alle andere
waren half Keltisch, half Germaans.
Meer en meer historici raken
trouwens overtuigd dat de Kelten
geen aparte gemeenschap, maar
de bovenlaag van de toenmalige
samenleving vormden. Het Keltisch
zou de voertaal van de elite
geweest zijn. Je kunt dat vergelijken
met de positie van het Frans
in het Vlaanderen van de negentiende
eeuw. Een bijkomend argument
om deze theorie te staven
is dat zelfs bij Germaanse stammen
als Eburonen, Nerviërs en
Helveten de hoofdmannen of koningen
Keltische namen voerden
als Ambiorix, Orgetorix en
Boduognat.
Hoe stonden die stammen
en onderstammen tegenover
mekaar?
Het Belgische volk was het agressiefste,
strijdlustigste van Gallië.
De Belgen bestreden elkaar te
vuur en te zwaard. Moord en
doodslag, verkrachting van vrouwen
en dochters, bloedwraak en
brandschatting stonden in hoog
aanzien.
De stammen en clans waren verdeeld
en wisselden geregeld van
kamp. Soms werkten ze samen
tegen een derde stam, dan vochten
ze weer tegen elkaar. Het was
een samenleving die nooit echt
vrede kende, maar slechts adempauzes
tussen razzia’s, schermutselingen
en oorlogen. Dit woeste
gedrag vloeide voort uit economische
noodzaak. Om zijn macht te
demonstreren, moest elke aristocratische
leider zijn volgelingen
geregeld uitnodigen op grote
festijnen, ze de duurste spijzen
en drank voorzetten en overdadig
gul zijn in het belonen van bewezen
diensten. Die festijnen waren
meestal grote zuip- en vreetgelagen
die vaak uitdraaiden op
dodelijke gevechten, want tijdens
zo’n gelag werden de sociale verhoudingen
binnen de clan bevestigd
of herschikt. Om die
festijnen te kunnen betalen,
moest wel worden oorlog gevoerd
om nieuwe buit te maken: ten
strijde trekken was dus gewoon
de verderzetting van het festijn.
De Belgen waren woeste
vechters maar uiteindelijk
werden ze in de pan gehakt
door de Romeinen.
Hun oorlogscultuur kon niet op
tegen die van de Romeinen. De
Kelten vochten om aanzien te
verwerven, hun persoonlijke
moed te tonen in het gevecht. De
strijd was voor hen een individueel
ritueel. Strategisch en tactisch
inzicht hadden ze niet. Ze stelden
alle vertrouwen in een vernietigende
stormloop bij het openen
van de vijandelijkheden. Als de
goed georganiseerde Romeinen
deze woeste aanval konden afslaan,
brokkelde de samenhang
bij de Belgen snel af en stond de
afloop vast. Veldslagen tussen
Belgae en Romeinen duurden
gewoonlijk niet lang. Meestal was
het zaakje in twee uren beklonken.
Koen VERSTRAETEN
REUZEN MET KORT LEVEN
”De Romeinen beschreven de
Belgen als reuzen”, legt Ugo
Janssens uit.
”In feite hadden ze
een lichaamslengte van amper
1,60 m tot 1,66 m. Voor onze hedendaagse
begrippen waren Kelten
dus zeker geen reuzen, wel voor de
Romeinen,die gemiddeld 10 centimeter
kleiner waren. Op basis van botonderzoek
blijkt dat de levensverwachting
voor een Gallische
man niet meer dan 27 jaar
bedroeg.Voor een vrouw
was dat 22 jaar.”
BELGISCHE STAM STICHT LONDEN
Belgische Kelten waagden de oversteek
naar de Britse eilanden en Ierland
omdat ze werden opgejaagd door
Germaanse benden die de Rijn overstaken.
Belgen zouden Londen,
Brighton en tal van andere plaatsen
waarvan de naam al dan niet toevallig
op ‘on’ eindigt, gesticht hebben. Parijs
werd gesticht door de Parisii die op de eilanden
in de Seine woonden. Voor sommige
historici zijn deze Parises Belgae
en de stichters van de Franse
hoofdstad.Voor onze zuiderburen
zijn het natuurlijk
Galliërs.
BELGISCH MAAR PROPER
”Hygiëne en verzorging van het lichaam waren
zeer belangrijk voor de Gallische man
en vrouw”, zegt Ugo Janssens. ”Niet de Grieken
of de Romeinen, maar de Kelten introduceerden
de zeep. De beste zeep werd gemaakt
van het vet van geiten en de as van
beuk. Hun tanden poetsten ze elke ochtend met
urine. De Romeinen vonden dat een afstotelijk
gebruik. Zelf poetsten die hun tanden met gemalen
hondentanden.”
Bovendien waren de
Belgae ook uitvinders, o.a. van de dorsvlegel
en een strijdwagen met spaakwielen. Een
nieuw type weefgetouw bood hen de mogelijkheid
ingewikkelde patronen te weven.
Zo is de zogenaamde Schotse ruit op en
top Gallisch.
