Gehandicapt kind naar gewoon of ander onderwijs? - Discussie

13/02/'08 Binnenland Rita en Patrick Beugnies werden voor gek verklaard toen ze beslisten om hun gehandicapte dochter Jolien toch naar een gewone kleuterklas te sturen. De ouders zetten koppig door en intussen zit Jolien (13) al op de banken van het secundair beroepsonderwijs. “Het was niet altijd gemakkelijk, maar voor ons kind is dit de beste keuze. Ze leerde praten, heeft nu vriendjes uit de buurt en is even gek op msn als andere tieners”, vertellen rita en Patrick.

Sturen we ons kind naar het buitengewone onderwijs, of proberen we toch een school te vinden die bereid is om een kind met een handicap op te nemen? Het is een dilemma waar heel wat ouders van kinderen met een handicap vandaag mee worstelen. Net als de bijbehorende vragen. Hoe gaan de andere kinderen daarop reageren? Gaat ons kind niet gepest of uitgelachen worden? Kan hij of zij aan alle activiteiten deelnemen?

De vereniging Ouders voor Inclusie vraagt al jaren dat een vrije schoolkeuze ook mogelijk wordt voor kinderen met een handicap. Ook de Vlaamse minister van Onderwijs Frank Vandenbroucke (sp.a) lijkt ervoor gewonnen om die weg in te slaan. Maar nog niet voor kinderen met zware of meervoudige handicaps. Het verhaal van Jolien Beugnies uit Mortsel bewijst dat het wel degelijk anders kan. Zelfs voor wie motorisch en mentaal gehandicapt is. “We zijn al tien jaar een proeftuin van inclusief onderwijs”, zegt mama Rita Van der Spiegel.

“Jolien werd geboren met incontinentia pigmenti, een heel zeldzame genetische aandoening. Die zorgt onder meer voor letsels op de huid, tanden en haren, en tast ook de hersenen aan. Na haar geboorte hebben we tientallen dokters bezocht om te achterhalen wat deze ziekte inhoudt en wat de toekomstperspectieven zijn. Jolien kan niet zelfstandig lopen en kan ook maar één hand echt goed gebruiken. Jarenlang waren de artsen ervan overtuigd dat ze nooit zou leren spreken.”

Rita en Patrick wilden hun tweede dochter van meet af aan toch naar een gewone kleuterklas sturen. Omdat iedereen het hen zo sterk afraadde, startte Jolien eerst in het buitengewoon onderwijs. Na twee jaar gaan Patrick en Rita zelf op zoek naar een ’gewone’ school die het avontuur wel aandurft.

Vroeger: “Elke afwijzing deed pijn”

“Acht kleuterscholen hebben we bezocht. Het is als leuren met je kind. We kregen de belachelijkste excuses te horen. De kasten konden niet verschoven worden voor de rolstoel, of ze zou over andere kinderen kunnen rijden. Elke afwijzing kwam hard aan. Uiteindelijk was er toch een schooltje dat de stap wilde wagen. Daar zagen we Jolien al snel openbloeien. Na een week kon ze al vlot knippen. Kinderen zoals Jolien leren erg veel van leeftijdsgenoten. Zij kreeg dezelfde leerstof aangeboden, maar natuurlijk pikt ze daar niet evenveel van op. Puzzelen bijvoorbeeld is haar nooit gelukt, maar ze slaagt er wel in om de thermometer te lezen. Zij kreeg in de klas zoveel aangeboden, dat ze van alles toch een beetje opsteekt.” Bij de overstap naar het lager onderwijs volgde een nieuwe zoektocht naar een bereidwillige school. “Dat liep jarenlang prima. Wij hebben bij het eerste oudercontact de situatie ook uitgelegd aan de andere ouders. Van pestgedrag was nooit sprake.

Het contact met de anderen stimuleerde Jolien om te beginnen praten. Rond haar tiende, een paar jaar nadat ze een dure spraakcomputer had gekregen, gebeurde dat kleine wonder. Jolien vormt geen zinnen zoals wij, maar ze kan wel degelijk communiceren. Als haar klasgenoten haar niet verstaan, vragen ze gewoon door, tot ze haar wel begrijpen. Dat kon ze in het buitengewoon onderwijs niet ervaren omdat Jolien daar samen zat met niet sprekende kinderen.”

De lagere school eindigde in mineur doordat enkele leerkrachten zich verzetten tegen de aanwezigheid van een kind met een handicap op school. “Ineens weigerden ze Jolien te laten deelnemen aan een uitwisseling met een Zweedse school, hoewel Jolien zou begeleid worden door een assistente. Dan besef je hoezeer je afhankelijk blijft van de goodwill van leerkrachten.”

Nu: “Kletsen in de klas”

Vandaag rolt Jolien in haar elektrische rolstoel over de speelplaats van het KTA in Edegem van het ene groepje naar het andere. Waar haar rolstoel halt houdt, zetten jongeren spontaan een stapje opzij om haar erbij te laten. Alsof het de normaalste zaak van de wereld is. De school van Jolien toonde zich meteen bereid om een leerling met een handicap op te nemen, al wil ze zich niet profileren als inclusieschool.

Jolien volgt er het tweede jaar voedingverzorging. Een echt diploma zal ze nooit halen, en dat weten haar klasgenoten ook. “Maar in deze richting steekt ze veel dingen op die haar later van pas kunnen komen. Zo leert ze haar eigen potje koken, of haar lichaam verzorgen, tot zelfs nagels lakken. Veel van die oefeningen zijn bijna als een therapie voor haar. Het maakt haar zonder twijfel een pak zelfstandiger. We beseffen heel goed dat dit alleen maar mogelijk is dankzij het persoonlijke assistentiebudget dat we kregen. Daardoor heeft Jolien permanent een begeleidster die over haar welzijn waakt. Die rolstoel biedt ook voordelen. Het maakt haar handicap concreet zichtbaar voor de anderen”, weet mama Rita.

An Verboven, haar persoonlijke assistente, is nooit ver uit de buurt, maar houdt zich zoveel mogelijk afzijdig. Ook in de klas. “Ik help Jolien waar nodig, zoals bij het vervoer naar school, in de lift, of om extra uitleg te geven bij de leerstof. Maar als ze tijdens de les zit te kletsen met een vriendje, hou ik mijn mond. Dat is de taak van de leerkracht. Jolien moet zoveel mogelijk een gewoon klasgenootje kunnen zijn.”

Later: “Op stap met vrienden”

Patrick en Rita beseffen dat Jolien nooit hetzelfde niveau zal halen als haar klasgenootjes. “Alles wat Jolien opsteekt, is meegenomen. Maar onze belangrijkste motivatie om voor inclusie te kiezen, is dat Jolien vriendjes in haar eigen buurt leert kennen. Als ze buitenkomt, is ze geen vreemde in haar eigen straat. Iedereen kent haar en aanvaardt haar zoals ze is.”

“Sinds kort heeft ze ook enkele vrienden die op bezoek komen om met de Uno-kaarten te spelen of die haar eens mee uit nemen voor een wandeling in de buurt. Jolien heeft daardoor een uitgebreid vriendennetwerk kunnen opbouwen. Net als andere tieners is ze verzot op msn. Ze kan uren aan een stuk chatten over de onnozelste dingen, net als andere pubers.”

Kari VAN HOORICK