Lees hier de open brief in verband met het Stadspark

1° Spoor Noord is een gloednieuw park op een plaats waar er nooit één was, en het is dan ook logisch dat dit wordt ingericht naar de inzichten en behoeften van de huidige tijd en de buurt;

2° Het is, in tegenstelling tot alle andere parken, minder omringd door drukke verkeerswegen, hoewel men ook daar het langdurig intensief sporten beter niet aanmoedigt.

Samen met het Beschermingscomité SOS Antwerps Stadspark wensen we de alarmklok te luiden inzake plannen om sportterreinen in het Stadspark en op andere parken aan te brengen en de parken van een gedeelte van hun groen te ontdoen. Wij menen dat dit een miskenning inhoudt van het historische karakter en de typische functie die onze parken, en in het bijzonder het Stadspark, op dit ogenblik vervullen.

Het Stadspark behoort tot ons cultureel erfgoed. Wij zijn dan ook van oordeel dat dit park zoveel mogelijk moet hersteld worden in zijn oorspronkelijke staat en dat zeker de monumenten en de fauna en flora er goed onderhouden worden om ze volwaardig te behouden voor het nageslacht. Dit is ons inziens een opdracht van de gemeenschap en van de overheid die haar vertegenwoordigt.

Duurzaamheid is een essentieel planologisch principe dat ogenblikkelijke lokale noden overstijgt. Het rooien van gezonde bomen is in dit opzicht volledig te verwerpen, in het Stadspark in het bijzonder omwille van hun cultuurhistorische waarde, maar ook in de andere parken die jammer genoeg al te beperkt in aantal in de stad Antwerpen zijn. Zij maken deel uit van een groene long voor de stad, die meer dan ooit noodzakelijk is gezien ons veranderend klimaat, dat zich bijzonder sterk in onze havenstad laat gevoelen.

Wij hebben vernomen dat men voor de 'restyling' van de parken men een 'topontwerper' zou willen aantrekken, naar aanleiding van het uitschrijven van een wedstrijd door de Vlaams Bouwmeester. Daartoe zou de Stad Antwerpen een programma met functies en behoeften uitschrijven, met als doel het huidige historische park om te vormen tot een hedendaags park.

Deze stap lijkt ons niet gepast voor het Antwerpse stadspark, dat een enorme culturele en historische betekenis heeft, niet enkel voor Antwerpen maar ook voor Vlaanderen. Het Antwerpse stadspark werd in 1867 op de plek van de lunette van Herentals aangelegd naar het ontwerp van de Duits-Belgische tuin- en landschapsarchitect Edouard Keilig, leerling van de Europees vermaarde Peter Joseph Lenné.

Dit park in landschappelijke stijl onderscheidt zich van andere 19de-eeuwse parken door het zorgvuldig gebruik van gezichtsassen, het maximale behoud van reliëfverschillen veroorzaakt door de lunette (brilschans) en de omringende grachten, alsook door het sierlijk uitgewerkte tracé van een centrale stadsvijver met schiereiland en hangbrug.

Het komt er dus op aan om dit geheel te vrijwaren en in zijn oorspronkelijke staat te koesteren, en zeker niet vanuit een zogenaamd romantisch of nostalgisch standpunt enkele relicten ervan in een 21ste-eeuws kaal parklandschap tentoon te stellen. Parken zijn geen modeobject maar levende getuigen van een tijd, monumenten waaraan men niet zomaar ingrijpende veranderingen in mag aanbrengen.

Indien men het Stadspark en ook de andere historische parken op een correcte manier wil beheren en vrijwaren voor de actuele en de toekomstige gebruikers, dient men eerder te zoeken naar deskundigen in historische tuinarchitectuur die, met kennis van zaken, met en in het park aan de slag kunnen gaan met respect voor het cultuurhistorische karakter en de monumentaliteit ervan. Het zou niet slecht zijn om een beheerscommissie voor het Stadspark, dat werkelijk als een uniek cultureel erfgoed in zijn soort kan beschouwd worden, op te richten, waarin deze deskundigen zouden kunnen zetelen.

Bovendien willen wij erop wijzen dat op basis van recente medische gegevens het duidelijk is dat het aanmoedigen van intensieve sporten in een dergelijke, door verkeer sterk gecontamineerde, omgeving niet bevorderlijk is voor de volksgezondheid. Als men een masterplan voor de Antwerpse parken opstelt, dient men er in eerste instantie over te waken dat de druk van de omgeving op de parken aanzienlijk wordt verminderd.

Dit geldt in het bijzonder voor het Stadspark dat omringd is door drie drukke verkeerswegen, waarbij lawaai en vervuiling naar het Stadspark geduwd worden door de relatief hoge gebouwen die het park omringen. Geluidsdempende en stofwerende afsluitingen dringen zich op. Aldus zou het dan ook mogelijk worden om het park tijdens de nacht degelijk af te sluiten waardoor tegelijkertijd criminaliteit in het park vermeden wordt. Bij de materiaalkeuze van dergelijke afsluitingen dient men er wel over te waken dat het park zijn openheid naar buiten niet verliest.

Onderstaande personen vragen dan ook uitdrukkelijk dat het stadsbestuur en de voogdijoverheden die de Antwerpse parken in beheer hebben, met deze aanbevelingen rekening houden en bij het beheer respect opbrengen voor de natuur- en cultuurhistorische waarde van de parken en hun nu reeds, zeer diverse, gebruikers.

Met hoogachting